Dieetadvies voor elk seizoen volgens de Traditionele Chinese Geneeskunde

Redenen en gezondheidsvoordelen waarom verschillende soorten voedsel gegeten worden in de verschillende seizoenen.

Volgens de traditionele Chinese geneeskunde is de wereld een eendrachtige en holistische eenheid waar alle levende wezens samen leven met hun omgeving. Sinds de antieke oudheid proberen de Chinezen al de verschillende gecompliceerde verschijnselen om zich heen uit te leggen. Hieruit zijn onder andere de Yin-Yang theorie en de Vijf Elementen theorie voort uitgevloeid. De mens is deel van de holistische eenheid en neemt zijn aanwijzing, krijgt zijn inspiratie, van de natuur. Men wordt zowel direct als indirect beïnvloed door veranderingen in zijn leefomgeving. Hierop dient men zich zowel fysiologisch aan te passen als antwoorden vinden voor pathologische factoren. Bijvoorbeeld: een seizoen verandering zorgt ervoor dat het tempo, ritme, volume en spanning van de hartslag verandert. De hartslag is in de lente vooral strakgespannen, in de zomer vol, in de herfst drijvend en in de winter ingevallen. TCM artsen nemen dit in rekening wanneer ze de oorzaak van een afwijkende hartslag proberen te vinden. Het ontstaan, de ontwikkeling en veranderingen in de patroon van verschillende ziektes hebben kenmerken van seizoensinvloeden. Een aantal voorbeelden hiervan zijn “wen bing” in de lente, zonnesteek in de zomer, aan droogte gerelateerde symptomen in de herfst en verkoudheid gerelateerde symptomen in de winter.

Echter kunnen er acties ondernomen worden om ziektes te voorkomen en gezond te blijven. Eén van die methodes is het consumeren van verschillende soorten voedsel die goed voor je zijn in dat seizoen. De Chinezen geloven dat we zijn wat we eten, daarom komen de meeste dieet richtlijnen van de natuur. Traditionele Chinese Geneeskundig filosofieën vertellen ons dat als we seizoen voedsel nuttigen, die gelijksoortig van natuur zijn met de uitwendige omgeving, wij harmonieus blijven met de omgeving. Ons beter kunnen aanpassen aan een nieuw seizoen en gezond blijven. De basis principe is “het voeden van de yang in de lente en zomer, en het voeden van de yin in de herfst en winter.” De oude Chinezen realiseerde dat in overeenkomst met de veranderingen van seizoen, yang qi het liefst naar buiten stroomt en het lichamelijke oppervlakte in beslag neemt in de lente en zomer, en daarom de ingewanden uitgeput raken van yang qi en aangevuld moeten worden. Tegelijkertijd is het weer in de herfst en zomer koud en droog. Daarom is het belangrijk dat je dan warm blijft en droogte voorkomt. Traditionele Chinese Geneeskunde zegt, door de methodes om je yin aan te vullen en droogte te behandelen, je energie opbouwt en jezelf voorbereid voor de volgende seizoenen.

Het dieetadvies volgens de Traditionele Chinese Geneeskunde voor elk seizoen

Lente

De lente is het seizoen van nieuwe geboortes en nieuwe groei. Volgens Traditionele Chinese Geneeskunde hoort de lente bij het hout element en domineert het de lever functie. Als we ons niet aanpassen aan de veranderingen van het klimaat in de lente, kunnen we vatbaar raken voor seizoensgebonden ziektes zoals, griep, longontsteking of een terugval op chronische ziektes. Er wordt geadviseerd om het eten van voedsel met zure smaken te verminderen. In plaats daarvan kan er beter voedsel met een zoete en scherpe smaak genuttigd worden aangezien dit ervoor zorgt dat de lever je Qi reguleert door het lichaam. Voorbeelden van geadviseerd voedsel voor de lente zijn: uien, prei, kai choi, Chinese yam, tarwe, dadels, koriander, paddestoelen, spinazie en bamboescheuten. Verse bladgroenten en taugé (spruiten) zijn ook heel belangrijk om ook op te nemen in je maaltijden. Daarnaast moeten ongekookt, bevroren en gefrituurde voedsel met mate gegeten worden aangezien deze schadelijk zijn voor de milt en maag als het in grote mate genuttigd wordt. De koude winter houdt ons binnen waardoor wij doorgaans in deze periode overmatig consumeren. Hierdoor kunnen ons interne balans in de lente overslaan naar hitte. Dit uit zicht onder andere in een droge keel, slechte adem, constipatie, dikke tongbeslag en geel achtige urine. Voedsel zoals bananen, peren, waternoten, suikerriet, selderij en komkommer helpen met het verwijderen van overmatige hitte.

Zomer

Planten groeien sneller in de zomer. Mensen hebben dan meer energie en het lichaams Qi en bloed worden relatief meer opgewekt dan in andere seizoenen. Volgens de Traditionele Chinese Geneeskunde zal de fysiologische veranderingen ervoor zorgen dat het hart overspannen raakt en teveel yang Qi naar buiten vloeit. Volgens de vijf elementen theorie, zorgt een overwerkt hart ervoor dat het functioneren van de longen beperkt wordt. Er wordt geadviseerd om meer voedsel met een scherpe smaak te eten en minder voedsel met bittere smaken. Dit zorgt ervoor dat de longen verbeterd worden en een persoon zijn normale zweet mechanisme behoudt in de zomer. Zweet is de vloeistof van het hart. Overtollig zweten verspreid de hart-Qi en verzwakt de geest wat zorgt voor symptomen zoals, snel geïrriteerd raken, zwakke geest, rusteloosheid en slaap problemen. Voedsel met zure en zoute smaken kan deze symptomen verminderen. De zomer is heet en regenachtig in sommige gebieden. Dit zorgt ervoor dat de vloeistoffen en elektrolieten het lichaam verstoord raken en leiden tot futloosheid, vermoeidheid, koorts, dorst, verlies van eetlust en diarree. Sommige voedsel worden aangeraden  om het lichaam koel en gebalanceerd te houden zoals, sopropo, wintermeloen (冬瓜), aardbeien, tomaten, mungbonen, komkommer, lotuswortel, lotuszaden, job’s tears (yiyi ren), taugé, eend en vis. In het algemeen moet het dagelijkse dieet meer groenten en fruit bevatten zodat de eetlust meer gestimuleerd wordt en er voldoende vloeistoffen aangemaakt worden. Warme en gekookte voedsel zorgen ervoor dat het spijsverteringsstelsel beter werkt. Te veel vettige en bevroren voedsel kan het verteringsstelsel beschadigen en zorgen voor een slechte eetlust, diarree en buikpijn. Het is een Chinese traditie om in de zomer soep te maken om zomer hitte te verwijderen, vochtigheid weg te halen en je spijsvertering te bevorderen.

Herfst

Bladeren vergelen en beginnen te vallen in de herfst. Traditionele Chinese Geneeskunde gelooft dat de herfst samenhangt met het ademhalingsstelsel. Het ademhalingsstelsel domineert de huid, de ademhaling, het metabolisme van de lichaamsvloeistoffen, bloedsomloop, immuniteit en melancholische emoties. Sinds de energieke zomer over is, zal volgens de Traditionele Chinese Geneeskunde alles inwaarts gedraaid moet worden om ons voor te bereiden voor de strenge winter.

Voedsel is heel belangrijk om ervoor te zorgen dat onze lichamen zich juist aan te passen aan de veranderingen van seizoenen. Het droge weer zorgt vaak voor een kriebelige keel, droge neus, droge lippen, ruwe huid, haarverlies en droge ontlasting. We moeten nu voedingsmiddelen eten om onze productie van lichaamssappen en smerende effecten te bevorderen in het lichaam. Gunstige voedsel hiervoor zijn: lelieknol, witte schimmel (fungus), noten of zaden, peer, lotuswortel, pompoen, honing, soja melk en zuivel. Er wordt geadviseerd om meer voedsel met zure smaken te eten en scherpe smaken te verminderen zoals, ui, gember en pepers wekken transpiratie op. Zure voedsel zoals, ananas, appel, grapefruit en citroen hebben samentrekkende eigenschappen  en voorkomen dus het verlies van lichaamssappen. Het lichaam heeft extra vloeistoffen nodig om een droge milieu tegen te gaan. Het is een Chinese traditie om pap te eten als ontbijt en soep als diner dat met bovenstaande ingrediënten gemaakt is.

Winter

In de winter gaan organismen zich langzamer bewegen om energie te besparen terwijl sommige dieren hun winter slaap houden. Het is ook het seizoen waar mensen hun energie besparen en meer kracht opbouwen voor de lente. Volgens Traditionele Chinese Geneeskunde moet ons dieet zodanig aangepast worden dat het focust op het verrijken van de yin en het verminderen van de yang. Dat betekent dat we voedsel met de geschikte vetten en proteïnen moeten eten. Schapenvlees, rundvlees, gans, eend, eieren, konijnenvlees, Chinese yam, sesam, kleefrijst, dadels, longan, zwarte schimmel, bamboescheut, paddestoelen, prei en noten zijn gewoon in Chinese gerechten. Winter stemt overeen met het niersysteem volgens de vijf elementen theorie. Hyperactieve nieren zorgen ervoor dat het hart gehinderd wordt, dat zorgt voor kloppingen, pijn op de borst, koude ledematen en vermoeidheid. Er wordt geadviseerd om meer voedsel te eten met bittere smaken, en tegelijkertijd minder zoute smaken te eten om een gezond hart te bevorderen en de nieren hun werkbelasting te verminderen. Voedsel met bittere smaken zijn bijvoorbeeld: abrikozen, asperges, selderij, koffie, thee, grapefruit, hop, koolrabi, sla, radijsbladeren, boerenkool, azijn en wijn. Sommige mensen eten teveel stoofpotten of eten met een hoge calorie gehalte. Dit zorgt ervoor dat er teveel hitte ophoopt in de longen en maag. Zij kunnen last hebben van bronchitis, een zere keel, peptische zweren (maagzweer) en huidproblemen. Daarom moeten ze hun dieet balanceren met koude gerechten en water in de winter. De winter is ook een goede tijd om onze natuurlijke lichamelijke gesteldheid te versterken en symptomen van chronische condities te verbeteren. Aangezien een persoon zijn eetlust meestal verhoogd is in de winter door een lagere stofwisseling, kunnen opgenomen voedingsstoffen makkelijker opgeslagen worden. Kruiden die meer energie kunnen geven zijn ginseng, boksdoorn, engelwortel (angelica), rehmannia wortel, astragalus en medicinale paddestoelen. Het is een trend voor Chinese restaurants om verschillende medicinale gerechten te maken met deze kruiden. Het principe van harmonie tussen voedsel en het weer is gebaseerd op praktische ervaringen. Het lijkt misschien tegensprekend te zijn tegen principes die ergens anders staan beschreven maar het feit blijft dat voedsel dat tijdens verschillende seizoenen gegeten wordt verschillende invloeden heeft op het lichaam. Voedsel wordt een deel van het lichaam nadat het gegeten wordt, maar de vier seizoenen (omgevingsfactoren) hebben altijd een invloed op het externe gedeelte van het lichaam. Chinese dieet filosofieën suggereren dat je voedsel van je oorsprong moet omarmen naast het eten van plaatselijk-geteelde voedsel van het seizoen. Wat er zo ongezond is aan het moderne dieet van tegenwoordig is dat sommige voedsel het hele jaar door gegeten kan worden en misschien zelfs chemisch behandeld worden in plaats van natuurlijk gegroeid. Natuurlijk gezien zijn thuis-gegroeide en chemisch vrije voedsel de meest gezonde en voedende soorten voedsel.

Referenties

  1. Chinese System of Food Cures Prevention & Remedies by Henry C. Lu.Sterling Publishing Co., Inc. 1986.
  2. Seasonal Health Perservation Series-Health Perservation in Spring, HK Ke Hua Books Publishing Co. Ltd. 2001-11.
  3. Seasonal Health Perservation Series-Health Perservation in Summer, HK Ke Hua Books Publishing Co. Ltd. 2001-11.
  4. Seasonal Health Perservation Series – Health Perservation in Autumn, HK Ke Hua Books Publishing Co. Ltd. 2001-11.
  5. Seasonal Health Perservation Series – Health Perservation in Winter, HK Ke Hua Books Publishing Co. Ltd. 2001-11.