Insomnia – de ontwikkeling van slapeloosheid in de traditionele Chinese geneeskunde

Slapeloosheid is onvoldoende of slaap van slechte kwaliteit als gevolg van een of meer van de volgende:

  • moeilijk in slaap vallen;
  • oppervlakkige slaap of droomgestoorde slaap;
  • ’s nachts vaak wakker worden en moeite hebben om weer in slaap te vallen;
  • te vroeg in de ochtend wakker worden;
  • onvermogen om ’s nachts helemaal te slapen.

Al in de Han-dynastie (206 – 220 v.Chr.) heeft de traditionele Chinese geneeskunde verslagen over de ontwikkeling van slapeloosheid. De Suwen (The Book of Plain Questions) zegt: “disharmonie van de maag leidt tot slapeloosheid”, wat verwijst naar onjuiste voedingsgewoonten.  De Jinkui Yaolue legt uit dat slapeloosheid te wijten is aan een tekort (deficiëntie) veroorzaakt door overwerk of angst. Modern TCG is van mening dat slapeloosheid vele mogelijke oorzaken heeft, waaronder psychische problemen, slechte levensstijlgewoonten, lichamelijke problemen en medicijnen. Wanneer de interne harmonie wordt verstoord, wordt de stabiliteit van shen (geest) in het hart aangetast en zal dan slapeloosheid optreden. Onder de samenhang tussen de organen en mentale functies is het hart het belangrijkste, omdat het de shen herbergt. De nier regelt de opslag van jing en bevordert het transformeren in merg in de hersenen. De milt fungeert als de voedende bron van mentale activiteit. De lever regelt de stroom en ontladingsacties die mentale activiteit direct reguleert. De galblaas regelt enkele belangrijke aspecten van mentaal functioneren zoals besluitvorming. Slapeloosheid kan volgen wanneer deze organen in disharmonie zijn.

Over het algemeen dragen de volgende bij aan de ontwikkeling van slapeloosheid:

Geestelijke nood

Angst en woede verminderen de normale functies van de lever, wat resulteert in stagnatie van de lever-qi. De gestagneerde qi verandert in vuurkwaden en valt de shen (geest) aan. Emotionele uitersten zetten het hart ook aan tot het ontwikkelen van vuurkwaden. Wanneer de geest prikkelbaar wordt, zal slapeloosheid het gevolg zijn. Bovendien zullen de angst of andere emotionele stress geleidelijk het hart en de galblaas verzwakken, wat leidt tot dwalen van de geest en slechte slaap. Overmatig denken of mentale uitputting beschadigt het hart en de milt. Deze activiteiten leiden tot overmatig verbruikt van de fundamentele stoffen. Door uitputting van de milt resulteert dit in een onvoldoende toevoer van voedingsstoffen voor de geest, en dus in de ontwikkeling van slapeloosheid.

Onjuist dieet

Te veel eten, te veel warm en gekruid voedsel eten. Veel gedroogde en of  gefrituurd voedsel of te zwaar en vettig voedsel kan de milt en maag-systemen beschadigen. Een beschadigde milt-maagsysteem zal leiden tot langzame transformatie en transport van voeding in het lichaam. Het vasthouden van voedsel zal accumulatie van slijm veroorzaken en de ontwikkeling van hitte-kwalen die naar boven stijgen om slapeloosheid te veroorzaken.

Fysieke zwakte

Constitutionele zwakte, veroudering of ernstige ziekte veroorzaken allemaal nier-schade. Zodra er een verstoring is tussen hart en nieren, zullen pathologische aandoeningen optreden. De uitgeputte nier-yin zal het hart niet kunnen voeden, wat leidt tot hyperactiviteit van het hart en geestelijke achteruitgang. Bovendien zal groot bloedverlies of onvoldoende bloedproductie leiden tot hartzwakte, wat leidt tot ongemak van de shen (geest). Als een zwak en timide persoon geschokt is door bijvoorbeeld een plotselinge gebeurtenis, zal zijn hart-qi sterk verstoord raken, wat resulteert in disfunctie van de shen (geest) en dus slaapproblemen.

Onbalans tussen werk en rust

Overwerk leidt tot buitensporige verbruikt van fundamentele stoffen. Terwijl een teveel aan vrije tijd disfunctie van de milt veroorzaakt, wat leidt tot slechte transformatie en transport vanuit dat orgaan. In beide situaties kan de toevoer van essence, bloed en andere fundamentele substanties van het lichaam verstoren waardoor een stabiele shen (geest) niet gehandhaafd wordt. Met als gevolg dat er slaapproblemen zullen optreden. Over het algemeen kan slapeloosheid worden veroorzaakt door vele factoren, meestal geassocieerd met gemoedstoestand en mentale stress, voeding, bloed en Qi-tekortkomingen. Deze veroorzaken interne verstoringen, niet-vloeiende circulaties en een onbalans van yin en yang. De belangrijkste laesie bevindt zich in het hart en kan ook gepaard gaan met disharmonieën van milt, nier, lever, galblaas en maag. Klinisch classificeert TCG slapeloosheid in twee hoofdtypen:

  • Deficiënt type: de shen (spirit) is ondervoed, zoals onvoldoende bloed of qi.
  • Overmaat: de shen (spirit) is geïrriteerd door pathogenen, zoals slijm, vuur en vocht, evenals bloedstasis.