Jicht

Jicht is een stofwisselingsstoornis met als gevolg een overmaat van urinezuur in de bloedbaan en de afzetting van zouten (uraten) in de gewrichten, zachte weefsels en urinewegen. Deze veroorzaken acute pijnaanvallen van artritis en ontstekingen. Als het onbehandeld blijft, volgen langdurige vernietiging van de gewrichten, vorming van jichtknobbels in de huid en het kraakbeen en nierziekten. De aandoening komt vaker voor bij mannen dan bij vrouwen en komt zelden voor bij jongens voor de puberteit of bij vrouwen voor de menopauze. Het urinezuur niveau in serum (de heldere vloeistof die zich van bloed scheidt bij stolling) stijgt constant (hyperurikemie), hoewel niet alle hyperurikemische personen jichtaanvallen zullen ervaren. Urinezuurconcentraties in serum worden beïnvloed door een aantal factoren van welke leeftijd, geslacht, lichaamsgewicht en genetische samenstelling de belangrijkste zijn. Hogere urinezuur niveaus komen vaker voor in stedelijke dan in landelijke populaties en zijn geassocieerd met sociale klasse, obesitas, alcoholgebruik en een hoog eiwit dieet.

De verhoogde serumurinezuurconcentraties bij jicht kunnen het gevolg zijn van:

  • een verhoogde productie van urinezuur

en/of

  • een vermindering van urinezuuruitscheiding.

Verhoogde productie van urinezuur komt voor bij maximaal een kwart van de patiënten met jicht en komt vaak voor bij ziektes waarin cellen stervend zijn of zich reproduceren in een hoger tempo dan normaal, zoals hemolytische bloedarmoede, psoriasis en de ziekte van Paget. Soms kan een enzymtekort een toename veroorzaken in de productie van purines. Deze stikstofhoudende verbindingen zijn de metabolische voorgangers van urinezuur.

De reden voor verminderde urinezuuruitscheiding is onbekend, maar men heeft gevonden dat obesitas, hoge bloeddruk, een abnormaal hoge concentratie vetten in het bloed, nierinsufficiëntie, alcoholinname en bepaalde drugs betrokken kunnen zijn.

Trainen, vasten, braken en toxemie door zwangerschap kunnen ook predisponerende factoren zijn. In meer dan driekwart van de patiënten met jicht is er een genetisch defect dat verhoogde urinezuuruitscheiding voorkomt als reactie op een toename van purine niveaus.

Jicht in Traditionele Chinese Geneeskunde

Vanuit een TCM-standpunt zijn de klinische kenmerken van jicht, zoals frequente aanvallen van zwelling, roodheid, hitte en pijn in de gewrichten, en onjuiste beweging van ledematen, tekenen van een “bi-syndroom”. Bi-syndroom is te wijten aan een gecombineerde aanval van wind-, koude en vochtige kwaden. Aanvallen op de meridianen in de oppervlakkige gebieden van het lichaam, zoals de voeten en handen door wind, koud en vochtige kwaden leiden tot stagnatie van vitale energie (qi) en bloedcirculatie. Het is een obstructieve afwijking.

Traditionele Chinese geneeskunde zegt dat er een distributienetwerk voor de fundamentele stoffen, zoals qi, bloed en lichaamsvloeistof, door het hele lichaam is. Dit netwerk heet het Meridianensysteem. Het verbindt organen, ledematen, gewrichten, botten, pezen, weefsels en huid en biedt communicatie tussen het inwendige en het uitwendige van het lichaam.

Oorzaken van jicht in TCM

Jicht komt voornamelijk uit de invasie en accumulatie van pathogenen in de meridianen. Dit leidt tot een verstoring van de bloed- en qi-circulatie in de ledematen. Jicht wordt beschouwd te worden veroorzaakt door endogene (afkomstig van binnenin het lichaam) en exogene (afkomstig van buitenaf het lichaam) factoren.

Exogene oorzaken

Er is een invasie van externe pathogenen, zoals wind, kou, vocht en hitte, en deze verzamelen in de meridianen en gewrichten. TCM-beoefenaars geloven dat wind, kou of vocht kwaad binnenkomt onder de volgende voorwaarden:

  • Wonen of werken in koude en vochtige omgevingen
  • Nat worden tijdens recreëren of door regen
  • Langdurig werken in water
  • Abrupte veranderingen in het weer, en
  • Blootstelling aan wind tijdens het zweten.

Als invasieve pathogene kwalen voor een langere tijd in het lichaam blijven, ontwikkelen zij zich tot inwendig hitte kwaad. Accumulatie van inwendig hitte kwaad veroorzaakt een ernstiger bi-syndroom.

Endogene oorzaken

Gebrek aan vitale energie (qi) of stress worden beschouwd als endogene oorzaken. Gebrek aan vitale energie (qi) komt meestal voort uit een onbalans tussen werk en rust, aangeboren zwakte van het lichaam, gebrek aan lichaamsbeweging of recent herstel van chronische ziekte. Wanneer de beschermende qi onder presteert, maken exogene pathogenen gebruik van de losse verbindingen tussen de huid en de subcutane weefsels om het lichaam binnen te dringen. Ze accumuleren in de meridianen en leiden tot stagnatie van bloed en qi.

Als aanvallen van een bi-syndroom frequent en lang zijn, zorgen meridiaan obstructie en bloedstagnatie voor een storing in de stofwisseling van lichaamsvloeistoffen. Geaccumuleerde stoffen in de vloeistoffen zijn getransformeerd in slijm en de diepere organen worden aangetast.

Patroondifferentiatie in TCM

Het type of de wijze van pathogeen invasie zal resulteren in verschillende presentaties van een jicht bi-syndroom. De belangrijkste klinische presentaties van het overheersende binnendringende pathogeen zijn als volgt:

  • Wind kwaad veroorzaakt mobiele of instabiele gewrichtspijn (migrerende bi).
  • Koude kwaad leidt tot gelokaliseerde gewrichtspijn (pijnlijke bi).
  • Vochtig kwaad produceert gevoelloosheid, zwaarte en zwelling van gewrichten en spieren (gelokaliseerde bi).
  • Hitte kwaad veroorzaakt hitte, roodheid en zwelling in de gewrichten en ernstige gevoeligheid (hitte bi).

TCM-beoefenaars zijn gewend aan het onderzoeken van de patiënt en categoriseren symptomen onder speciale syndroomgroepen bekend als “disharmoniepatronen”. Bepaalde disharmoniepatronen zijn aanwezig in verschillende stadia van jicht en zijn ingedeeld als de volgende typen:

Bi-syndroom door wind, kou en vocht

Het individu ervaart pijnlijke gewrichten en ledematen, en in sommige gevallen ernstige gelokaliseerde gewrichtspijn. Andere symptomen zijn zware ledematen, verminderde beweging van de aangetaste gewrichten en gevoelloosheid in spieren. Deze symptomen worden verergerd tijdens regen of vochtig weer.

Vanuit een TCM-standpunt, wanneer de beschermende qi van het lichaam zwak is, kunnen klimaat- en omgevingsfactoren (de exogene ondeugden zoals wind, kou en vocht) gemakkelijk het lichaam binnendringen. Zij vallen de oppervlakkige meridianen aan en zorgen voor stagnatie van vitale energie (qi) en bloed. Hoewel deze drie kwaden een gecombineerde aanval maken op het lichaam, is er één meestal dominant en ontstaan verschillende symptomen:

  • Wind kwaad zorgt voor migrerende pijn door de meeste ledematen en gewrichten.
  • Koude kwaad leidt tot gelokaliseerde en ernstige pijn van de ledematen en gewrichten (die vermindert door hitte en verergert door kou) en verminderde beweging van de ledematen.
  • Vochtig kwaad produceert zwaarheid en gevoelloosheid van de ledematen, verminderde beweging van ledematen, gezwollen gewrichten (maar zonder hitte en roodheid) en gelokaliseerde pijn.

Bij onderzoek is de tong bekleed met een wit, dun beslag. De pols is gespannen en stevig, of strak en matig.

Therapeutische doelstelling: Wind, kou en vocht kwaden opheffen, en obstructies in de meridianen verwijderen.

Bi-syndroom als gevolg van wind, kou en hitte

Dit type bi-syndroom heeft een acuut begin. De aangetaste gewrichten zijn rood, gezwollen, warm en doen pijn, ook zijn ze erg gevoelig. Koudere temperaturen zorgen voor verlichting. Andere symptomen omvatten dorst, prikkelbaarheid en koorts die niet wordt verholpen door zweten.

In het conflict tussen de exogene kwaden en vitale energie (qi) wordt veel warmte geproduceerd en de exogene kwaden van wind en kou kunnen worden omgezet in hitte kwaad. Individuen lijden niet alleen van de gewrichten en ledematen, maar uitten ook algemene hitte symptomen, zoals hete en rode gewrichten, koorts, dorst en zweten. Bij onderzoek is de tong rood en bedekt met geel beslag. De pols is glad en snel.

Therapeutisch doel: Om warmte, wind en vocht te verdrijven, en obstructies in de meridianen op te heffen.

Bi-syndroom als gevolg van slijm en bloedstagnatie

Dit komt door herhaalde aanvallen van acuut bi-syndroom over vele jaren. Patiënten hebben variabele en frequente gewrichtspijn, gezwollen gewrichten en in ernstige gevallen gewrichtsmisvorming. Ledematen kunnen niet gebogen of gestrekt worden en knopen vormen onder de huid.

Bij herhalend bi-syndroom leidt interne schade tot de vorming van slijm en bloedstasis, en de symptomen worden ernstiger. Gewrichtspijn kan verslechteren en gewrichten worden misvormd of gezwollen en beweging is beperkt. Er is ernstige pijn en gevoelloosheid in de ledematen en knopen vormen onder de huid. Bij onderzoek is de tong dik en roze, met blauwe plekken en bedekt met wit en vettig beslag. De puls is slap en ongelijk.

Therapeutisch doel: Om wind kwaad uit te wissen, verwijderen van slijm, bloedstasis en obstructies in meridianen.

Bi-syndroom met bijbehorende lever- en nierbeschadiging

Personen die last hebben van langdurig bi-syndroom zullen, zonder de juiste behandeling, migrerende bot pijn of pijn en zwaarheid van de ledematen ervaren. In ernstige gevallen kan gewrichtsmisvorming optreden. Symptomen kunnen ook bestaan uit vermoeidheid, bleekheid, kortademigheid, spontaan zweten, onjuiste gewrichtsbeweging, gevoelloosheid van ledematen, en pijn in de lendenstreek.

Wanneer de circulatie van bloed en qi over een lange periode wordt beïnvloed, wordt vitale energie (qi) uitgeput. De geaccumuleerde kwaden schaden dan vaak organen zoals de lever en de nieren. Individuen hebben meestal interne schade: vermoeidheid, bleekheid, kortademigheid, spontaan zweten, onjuiste gewrichtsbeweging en pijn in de lendenstreek. Bij onderzoek is de tong roze van kleur. De pols is fijn of fijn en zwak.

Therapeutisch doel: om de lever en de nieren te bevorderen en de koude, wind- en vochtige kwalen te verwijderen.

Preventie

Er is geen genezing voor jicht. Het therapeutische doel is om zich te concentreren op symptoomverlichting en de voortgang van de aandoening. De volgende maatregelen helpen bij het voorkomen van aanvallen van jicht:

  • Dieetcontrole: eet een gebalanceerd dieet en eet geen dierlijke organen, bonenproducten en gefermenteerd voedsel, zoals geconserveerde zoute vis.
  • Onthoud zich van alcohol.
  • Probeer de risicofactoren van jicht te vermijden, zoals stress, oververmoeidheid, lage lichaamstemperatuur en ongelukken die de gewrichten kunnen beschadigen.
  • Drink veel water om de uitscheiding van toxinen aan te moedigen.
  • Individuen met een familiegeschiedenis van jicht moeten regelmatig worden onderzocht als zij aan de aandoening zijn blootgesteld.
  • Purine-hoge voedingsmiddelen die vermeden of met mate gegeten moeten worden:
    • Rood vlees: vooral rundvlees, schaap, bloedpudding (worst), fazant, wild en vleesextracten
    • Slachtafval: lever, nier, pens, tong en hart
    • Groenten: bonen, erwten, linzen en sojabonen, volle korrels, asperges, spinazie, champignons en bloemkool
    • Sommige soorten vis: vooral sardines, zalm, haring, ansjovis, mosselen, oesters, sint-jakobsschelpen (coquilles), kreeft en krab
  • Vermijd gefermenteerde en zoute voedingsmiddelen
  • Matig het gebruik van voedingsmiddelen met veel fructose (fruitsuiker)

Uw Chinees Geneeskundige van Acupunctuur & Gezondheidscentrum Chen Rotterdam kan u gericht adviseren in uw situatie. Neem gerust contact met ons op.