Osteoporose

Botkwaliteit is een belangrijke factor die de ontwikkeling van osteoporose beïnvloedt. Deze parameter wordt bepaald door de botmassa (botdichtheid) en ook door de microarchitectuur van het bot. De botdichtheid op een bepaald moment hangt af van zowel de piekbotdichtheid die tijdens de ontwikkeling (jong volwassenen) is bereikt als het daaropvolgende botverlies bij volwassenen. De ziekte wordt het meest gezien bij vrouwen en wordt gekenmerkt door verminderde botmassa, verslechtering van botweefsel en een verhoogd risico op botbreuken. Het wordt veroorzaakt door een fysiologische degeneratie in het lichaam die de vorming en het verlies van botweefsel beïnvloedt. Het skelet is het lichaamskader dat de interne organen beschermt en beweging toestaat. Holten in het bot bevatten beenmerg, die de botten voedt en helpt bij het vervaardigen van cellen zoals rode en witte bloedcellen en bloedplaatjes.

Niet-veranderbare risicofactoren

Gevorderde leeftijd: Botdensiteit neemt dramatisch toe tijdens de puberteit als reactie op afgifte van gonadaal hormoon en bereikt uiteindelijk waarden bij jonge volwassenen die bijna het dubbele zijn van die van kinderen. Nadat de maximale botdichtheid is bereikt, blijft de botdichtheid jarenlang stabiel en neemt vervolgens af.

Geslacht: Aanzienlijk bewijs suggereert dat botverlies begint voordat de menstruatie stopt bij vrouwen en in het derde tot vijfde decennium bij mannen. Bij vrouwen, zodra de menopauze is vastgesteld, wordt de snelheid van botverlies meervoudig versneld. De kans op het ontwikkelen van osteoporose is groter voor de vrouw omdat ze minder oorspronkelijk botweefsel hebben en sneller verliezen als gevolg van de veranderingen in de menopauze.

Familie- en persoonlijke geschiedenis van fracturen als een volwassene: gevoeligheid voor fracturen kan gedeeltelijk erfelijk zijn. Jonge vrouwen van wie de moeder een voorgeschiedenis van wervelfracturen heeft, lijken ook een verminderde botmassa te hebben. Een persoonlijke geschiedenis van een fractuur als een volwassene verhoogt ook het fractuurrisico.

Ras: Blanke en Aziatische vrouwen hebben meer kans op osteoporose.

Mogelijk veranderbare risicofactoren

Botstructuur en lichaamsgewicht: Vrouwen met een fijngebouwd of ranke postuur, dunne vrouwen en lichte huid lopen een groter risico.

Oestrogeendeficiëntie: Normale of vroege menopauze (veroorzaakt op natuurlijke wijze of door chirurgische verwijdering van de eierstokken) verhoogt het risico op het ontwikkelen van osteoporose. Een verlate start van de menstruatie of van amenorroe (afwezigheid van menstruatie) verhoogt ook het risico.

Levensstijl: stress, roken, overmatig alcoholgebruik en een zittende levensstijl hangen samen met de ontwikkeling van osteoporose.

Dieet: een hoge inname van cafeïne, fosfor of eiwit, en een dieet arm aan calcium en vitamine D beïnvloeden de botvorming.

Medicatie gebruik: een aantal geneesmiddelen die voor andere aandoeningen worden ingenomen, kunnen een effect hebben op osteoporose, hetzij omdat ze de botvorming verstoren of het verlies versnellen.

Chronische gezondheidsproblemen: Ziekten zoals chronische leverziekte, chronisch leverfalen, endocrinopathieën (bijv. Diabetes, hyperthyreoïdie), malabsorptiesyndromen, reumatoïde artritis en chronische anorexia kunnen ook risicofactoren zijn voor osteoporose.

Osteoporose vanuit traditionele Chinese Geneeskunde

TCM is van mening dat de botgroei wordt gecontroleerd door de nieren en dat het beenmerg is afgeleid van de essentiële qi of essentie van de nier, genaamd jing. In de afgelopen jaren zijn veel botaandoeningen met succes genezen door TCM-beoefenaars door behandeling van de nier-systemen.

Vanuit het gezichtspunt van TCM wordt osteoporose veroorzaakt door een nier-deficiëntie. Naarmate mensen ouder worden neemt de essentiële qi (jing) van de nier geleidelijk af en resulteert in een gebrek aan voedingsstoffen om de botten te laten groeien en naar behoren te laten functioneren. Dit zorgt ervoor dat de botten fragiel worden en gemakkelijk breken of vervormen. Botbreuken kunnen moeilijk te genezen zijn vanwege het gebrek aan voeding en nier-deficiëntie. De oorzaken van nier-deficiëntie die leidt tot osteoporose zijn de volgende:

1. Uitputting van nier-essentie.

Nier-essentie kan op drie manieren worden opgebruikt: Een aangeboren tekort en de verergering van externe factoren, zoals overmatige seksuele activiteiten en frequente bevalling, zorgen ervoor dat de nier-essentie ernstig wordt uitgeput. Dit leidt tot verlies van botvoedingsstoffen. Ouderen zijn bijzonder kwetsbaar voor osteoporose als ze niet goed voor hun lichaam zorgen omdat de uitputting van de nier-essentie versnelt naarmate men ouder wordt. Exogene ziekteverwekkers kunnen gemakkelijk de nier binnendringen en beschadigen wanneer essentiële qi (energie) onvoldoende is. Dit veroorzaakt de ontwikkeling van osteoporose.

2. Verworven deficiëntie

Onder normale omstandigheden zijn de milt en maag verantwoordelijk voor het veranderen van verteerde voedingsstoffen in Qi, bloed en verworven (postnatale) jing. Overconsumptie van alcohol en voedsel kan de milt en maag beschadigen en vermindert de hoeveelheid jing die beschikbaar is om het bot, het beenmerg en de spieren te voeden. Bovendien, wanneer de maag en milt disfunctie, een afname in de vorming van Qi en bloed resulteren, kan dit bijdragen aan de ontwikkeling van osteoporose.

3. Invasie van exogene pathogenen

Osteoporose kan optreden wanneer uitwendige koude- en vochtkwalen, de exogene pathogenen, het lichaam binnendringen en de vitale qi (energie) en nier-qi verslechteren. Dit leidt tot een tekort aan nier-essentie (jing) en een tekortkoming in het beenmerg om de voedingsstoffen aan te vullen die nodig zijn om de botsterkte te behouden. Andere symptomen zoals lumbago (rugpijn) en artralgie (gewrichtspijn) kunnen optreden als koude en vochtkwalen stagneren in de pezen en gewrichten, waardoor de bloedsomloop van Qi en bloed in dat gebied wordt geblokkeerd. Externe pathogenen van koude en vocht kunnen het lichaam binnendringen onder de volgende omstandigheden: Wonen in koude en vochtige gebieden gedurende een lange tijd. Blootstelling op een winderige plaats tijdens het drinken van alcohol. Zwemmen of douchen tijdens het zweten. Te veel koud eten. Liggend in vochtige open gebieden zoals natte grasvelden.

Disharmonie patronen

De klinische symptomen van primaire osteoporose  zijn: Lumbago (rugpijn). Afname van de lichaamshoogte en / of bultrug (Kyphosis) met een gebogen uiterlijk. Botten die gemakkelijk breken. Moeilijkheden met ademhalen door misvorming van de rug beperken de hoeveelheid lucht die kan worden ingeademd. Personen met osteoporose zullen ook worden gediagnosticeerd met een TCM-disharmonisch patroon. Elk disharmoniepatroon vertoont verschillende symptomen, die als volgt worden beschreven:

1. Yin-tekort aan de lever en nieren

Het individu ervaart pijn en pijn in de rug en lenden, zwakte in de lenden en kniegewrichten, algemene zwakte en vermoeidheid, droogte van de mond en keel, een warm gevoel in handpalmen en zolen, en nachtelijk zweten of spontaan zweten. Wanneer het lichaam waarneemt dat het onvoldoende is in het beenmerg, zullen de lever en de nieren hyperfunctie hebben om dit te compenseren. Dit resulteert in een relatief yin-tekort in het lichaam. Virtueel (onechte) “vuur” wordt geproduceerd en presenteert zich als hittesymptomen. Bij onderzoek is de tong rood met een karige dunne beslaglaag. De pols voelt kronkelig en snel aan. Therapeutisch doel: voedt yin van nier en lever, vult jing en merg aan. Kruidenformule: LiuWeiDiHuang wan, eventueel met modificaties. Met acupunctuur de Qi stroming in het lichaam op gang en in balans brengen.  Dieet: Voedingsadvies voor Yin deficiëntie en Nier-Jing deficiëntie

2. Bloedgebrek en overmatig vocht

Dit manifesteert zich als pijn en pijn in de rug en de lendenen, een bultrug, bleke huid, hartkloppingen en duizeligheid. Er kunnen ook pijn in de gewrichten zijn of de onderste ledematen kunnen opgezwollen zijn.

Onjuiste functies van de milt en maag leiden tot een afname van de productie van bloed en beenmerg, plus een opeenhoping van vocht. Het geeft aanleiding tot een niet-vlotte doorstroming van bloed en qi, die op hun beurt ontoereikende voedingsstoffen aan de botten leveren. Mensen kunnen zwakte, rugpijn of gewrichtspijn voelen. Bij onderzoek is de tong bleek en bedekt met vette beslag. De pols is diep en rollen.

Therapeutisch doel: voedt het bloed en verdrijft vochtkwaden.

Kruidenformule: Danggui Shaoyao wan eventueel met modificatie. Met acupunctuur de stroming Qi in het lichaam opgang en in balans brengen. Dieet: Voedingsadvies voor bloed deficiëntie en Damp en slijm accumulatie.

3. Dampaccumulatie en nier-deficiëntie

Dit disharmoniepatroon wordt gekenmerkt door lage rugpijn, plaatselijke rillingen, zwakte en pijn in de lendenen en knieën. In ernstige gevallen kunnen de lendenwervels (onderste rug graten kunnen instorten of een bultrug ontwikkelen.) Extra symptomen zijn een koud gevoel in de ledematen, frequentie van de plassen en een afkeer van de kou. De symptomen kunnen verergeren in een koude omgeving of met een daling van de omgevingstemperatuur.

De nieren in de Chinese geneeskunde regeren water, produceren merg, domineren de botten en produceren bloed. De nieren-yang-energie is de bron van alle warmte in het lichaam. Nier deficiëntie treedt op als koude en vochtige kwalen de nieren beschadigen. Dit resulteert in een ontoereikende nier-essentie (jing) om het beenmerg te voeden en verslechtering van de botten veroorzaakt. Symptomen kunnen zich manifesteren als rugpijn en bultrug. De tong is bleek en bedekt met witte vette beslag. De pols voelt diep, golvend en vezelig/draadig aan.

Therapeutisch doel: verwarmt de yang en verdrijft vochtkwaden. Kruidenformule: Jin Gui Sheng Qi Wan met eventueel modificatie. Met acupunctuur de stroming Qi in het lichaam opgang en in balans brengen. Dieet: Voedingsadvies voor damp en slijm accumulatie en Yang deficiëntie.

4. Asthenie-syndroom en interne damp retentie

Het individu lijdt aan pijn in de heup en rug, gewrichtszwelling, zweten en heeft een afkeer van wind (koude). Een gevoel van zwaarte kan ook gevoeld worden.

Dit is een ziekelijke toestand als gevolg van de blootstelling aan exogene pathogenen bij een persoon wiens organen, zoals de milt en maag, in een hypo-functionele staat verkeren. Wanneer het lichaam veel kwaad (meestal vochtigheid en kou) accumuleert, stagneert de qi-stroming in de meridianen en de gewrichten en resulteert in aantasting van orgaan en botten, wat leidt tot symptomen van traagheid, vermoeide en zware ledematen en gewrichtspijn. De tong heeft een witte coating. De pols is diep en rolt.

Therapeutisch doel: versterkt de middelste brander, voedt qi, harmoniseert voedingsstoffen en beschermt de qi. Doet dit door yang-energie in het lichaam aan te bieden, afkomstig van de voeding. Een optimale milt- en maagsysteem is van belang. De yang-energie helpt de huid en spieren te beschermen, biedt weerstand tegen de exogene pathogenen en reguleert de afscheiding van zweet. Kruidenformule: Jin Gui Sheng Qi Wan met eventueel modificatie. Met acupunctuur de stroming Qi in het lichaam opgang en in balans brengen. Dieet: Voedingsadvies voor damp en slijm accumulatie, Yang deficiëntie en Qi deficiëntie.

5. Externe koud en interne hitte

De symptomen hier zijn lichaamspijnen en zweten. Een afkeer van koude temperaturen. Bijkomende symptomen kunnen zijn: droge mond, dorst en obstipatie.

Deze ziekte toestand is het gevolg van de wind en het koude kwaad dat zich heeft opgehoopt in de oppervlakkige gebieden van het lichaam welk binnen is gevallen en getransformeerd in hitte-kwaad. Dit proces manifesteert zich als zowel warmte- als koude klinisch symptomen. Deze ziektebeelden veroorzaken nierschade en leiden tot het falen van nier-essentie (jing) voor botgroei. De tong is rood en bedekt met witte vettige beslag, of geel gekleurde beslag. De pols voelt kronkelig, vezelig en snel aan.

Therapeutisch doel: verdrijft oppervlakkige ziekteverwekkers en ruimt de interne hitte op. Kruidenformule: Yuebi Jiashu Wan met eventueel modificatie. Met acupunctuur de stroming Qi in het lichaam opgang en in balans brengen. Dieet: Voedingsadvies voor damp en slijm accumulatie en voeding met verkoelende eigenschappen.

6. Merg-deficiëntie en bi-syndroom in meridianen

 Het individu ervaart pijn in de lumbale regio. In ernstige gevallen kunnen de lendenwervels instorten of kan er een bultrug ontstaan. Gewrichten kunnen vervormd raken en beweging beperkend. Individuen kunnen ook duizeligheid, hartkloppingen en kortademigheid ervaren.

Wanneer het merg ernstig is uitgeput, verliest het skelet van het lichaam voedingsstoffen. Het opgehoopte kwaad blokkeert de kanalen of meridianen die het pad zijn voor het transport van voedingsstoffen en dit versnelt de botafbraak. De persoon presenteert zich met ernstige symptomen zoals ernstige bot- of gewrichtspijn en botvervorming. Bij onderzoek kan de huid er bleek of donker van kleur uitzien. De tong is donkerrood en bedekt met witte vettige beslag. De pols voelt diep en vezelig aan.

Therapeutisch doel: Voedt het merg en maakt de stroom van Qi en bloed in alle meridianen glad. Voorbeeld kruiden formule: Yougui wan met eventueel modificatie. Met acupunctuur de stroming Qi in het lichaam opgang en in balans brengen. Dieet: Voedingsadvies voor Nier-Jing deficiëntie, Bloedstagnatie en Qi-stagnatie.

Preventie

Woningen moeten droog, goed geventileerd en zonnig worden gehouden om exogene (externe) koude- en windkwaden weg te houden, omdat deze factoren bijdragen aan de ontwikkeling van osteoporose. Om te voorkomen dat deze kwaden het lichaam binnenvallen:

  • Leef op droge en warme plekken.
  • Blijf binnen of vermijd wind tijdens het drinken van alcohol.
  • Niet onmiddellijk douche bij een bezweet lichaam, ter voorkoming dat vocht en koud het lichaam binnendringen via openstaande poriën.
  • Matig met eten en vermijdt teveel koude eten.
  • Verblijf niet te lang in vochtige ruimtes.

Train regelmatig, maar niet overdreven. Lichamelijke oefeningen zoals tai-chi en lopen zijn gunstiger omdat ze matig zijn. Deze oefeningen verbeteren het evenwicht van het lichaam. Dit type oefening verhoogt ook de lichaams- en botsterkte. Draagt bij tot de preventie van fracturen als gevolg van osteoporose

Het dagelijkse dieet moet licht zijn, zodat het gemakkelijk verteerbaar is. Vettig voedsel verstoort de werking van de maag en milt. Dit leidt tot ophoping van vocht en een afname van de bloed- en mergproductie. Voedingsmiddelen met een hoog calciumgehalte, zoals melk en zwart sesam, kan de ontwikkeling van osteoporose helpen voorkomen door de botten te versterken.

Referenties

  1. 中醫基礎理論 北京中醫藥大學 主編 學苑出版社 (2000)
  2. 中醫內科學 北京中醫藥大學 主編 學苑出版社 (2000)
  3. Finkelstein JS. Osteoporosis. In: Carpenter CCJ, Griggo RC, Losalzo J, eds. Cecil Essentials of Medicine, 5th ed. Philadelphia: WB Saunders, 2001:654-61.
  4. Payne PA, Curtis P. Promoting health for women at menopause. In: Slone PD, Slatt LM, Curtis P, et al, eds. Essentials of Family Medicine, 3rd ed. Baltimore: Williams and Wilkins, 1998:179-90.
  5. 中國中西醫結合臨床全書 上冊李恩主編中醫古籍出版社 (1999)