Het verlies van smaak en reuk, ook wel anosmie en ageusie genoemd, is een veelvoorkomend symptoom dat verschillende oorzaken kan hebben. Dit probleem heeft een grote invloed op de kwaliteit van leven en kan leiden tot verminderde eetlust en zelfs depressie. Sinds de COVID-19-pandemie melden steeds meer mensen langdurige smaak- en reukstoornissen. In dit artikel bespreken we zowel de westerse als de Traditionele Chinese Geneeskunde (TCM) benaderingen om deze aandoening te begrijpen en te behandelen.
Westerse Geneeskunde en Behandeling
Volgens de westerse geneeskunde wordt het verlies van smaak en reuk vaak veroorzaakt door virale infecties zoals COVID-19, verkoudheid of griep. Andere mogelijke oorzaken zijn allergieën, neuspoliepen, hoofdletsel en neurologische aandoeningen zoals de ziekte van Parkinson. De diagnose wordt vaak gesteld via geur- en smaaktesten en soms aanvullende beeldvorming.
Behandelmethoden kunnen bestaan uit:
- Corticosteroïden: Verminderen ontstekingen en kunnen helpen bij geurherstel.
- Neusspoelingen met zoutoplossing: Helpen bij het verwijderen van overtollig slijm en allergenen.
- Reuktraining: Een methode waarbij patiënten herhaaldelijk verschillende geuren ruiken om het reukvermogen te stimuleren.
- Zinksupplementen: Kunnen bijdragen aan zenuwherstel, hoewel bewijs nog niet eenduidig is.
TCM-kijk op Verlies van Smaak en Reuk
Binnen de Traditionele Chinese Geneeskunde wordt het verlies van smaak en reuk vaak gezien als een disbalans van Qi en Bloed, vaak gerelateerd aan de Long- en Miltmeridianen. Externe pathogene factoren zoals Wind, Koude en Damp kunnen deze aandoening verergeren.
Oost en West
Een gecombineerde aanpak waarbij westerse en TCM-methoden worden toegepast, biedt een bredere oplossing voor patiënten. Terwijl westerse geneeskunde zich richt op directe oorzaken zoals ontstekingen en zenuwbeschadiging, richt TCM zich op het herstellen van de interne balans en het versterken van de long- en miltenergie.
TCM Behandelingen voor Verlies van Smaak en Reuk
Acupunctuur en Laseracupunctuur
Acupunctuur stimuleert de doorbloeding en helpt de Qi-stroom te herstellen. Belangrijke Verlies van smaak en reuk (anosmie/hyposmie en ageusie/hypogeusie) kan het dagelijks leven sterk beïnvloeden: eten smaakt vlak, geuren verdwijnen en ook veiligheid (bijv. gaslucht of bedorven voedsel) komt onder druk te staan. Daarom is er behoefte aan effectieve behandelmethoden die niet alleen symptomen “onderdrukken”, maar het herstelproces van het lichaam actief ondersteunen. Acupunctuur is hierbij een waardevolle optie, omdat het het zenuwstelsel kan reguleren, lokale doorbloeding kan verbeteren en herstelmechanismen in het lichaam kan activeren. In de praktijk zien we dat acupunctuur vooral kan helpen bij het “weer wakker maken” van de reuk- en smaakfunctie, door het stimuleren van specifieke meridianen en punten die traditioneel gekoppeld zijn aan neus, sinussen en mond-keelgebied.
Laseracupunctuur (laag-niveau lasertherapie op acupunctuurpunten) voegt daar een extra, zeer concrete fysiologische impuls aan toe. Het licht kan de mitochondriën stimuleren (meer cellulaire energie/ATP), helpt bij vermindering van ontsteking, en kan celproliferatie (herstel en vernieuwing van weefsel) ondersteunen. Daarnaast draagt het bij aan verbeterde microcirculatie, wat belangrijk is voor zuurstof- en nutriëntenaanvoer. Laserprikkeling kan ook de productie van groeifactoren bevorderen, via fotochemische reacties in het weefsel. Verder worden vaak antioxidanteffecten beschreven, wat relevant is bij herstel na virale schade of langdurige irritatie van het slijmvlies.
Veelgebruikte acupunctuurpunten bij klachten rondom neus/reuk en mond/smaak zijn onder andere:
- Yíngxiāng (LI20 迎香)
- Bítōng (鼻通, extra punt)
- Yìntáng (EX-HN3 印堂)
- Hégǔ (LI4 合谷)
- Zúsānlǐ (ST36 足三里)
- Sānyīnjiāo (SP6 三阴交)
- Tàichōng (LR3 太冲)
De combinatiebehandeling werkt vaak sterker omdat acupunctuur vooral de “regie” van het zenuwstelsel en meridiaanbalans beïnvloedt, terwijl laseracupunctuur tegelijk op celniveau extra herstelprikkels kan geven. Daardoor kan zowel de functionele aansturing (zenuw/sensoriek) als het lokale weefselherstel (doorbloeding, ontsteking, regeneratie) in één behandelplan worden meegenomen.
Chinese Kruidenbehandeling
Binnen de Traditionele Chinese Geneeskunde (TCM) spelen kruidenformules een centrale rol, omdat ze niet alleen gericht zijn op “het symptoom”, maar vooral op de onderliggende disbalans die het herstel belemmert. Verlies van smaak en reuk kan in TCM bijvoorbeeld passen bij Wind-Heat, Phlegm-Damp obstructie, of bij een tekort aan Qi en Bloed waardoor het lichaam onvoldoende herstelt. Kruiden kunnen het lichaam helpen door de doorstroming te verbeteren, slijm/“troebelheid” op te lossen, hitte te klaren, en het herstelvermogen van het lichaam te versterken.
Hieronder vier veelgebruikte, effectieve kruidenformules (altijd afgestemd op patroon-diagnose):
- Bǔ Zhōng Yì Qì Tāng (补中益气汤)
Werking: versterkt Milt-Qi en “tilt” de energie omhoog. Dit is relevant wanneer reuk/smaak vermindert door duidelijke vermoeidheid, zwakke spijsvertering en een lage herstelfunctie. Het ondersteunt het algemene herstel en kan helpen wanneer klachten blijven hangen na ziekte. - Xīn Yí Sǎn (辛夷散)
Werking: opent de neus, verdrijft Wind-Cold/Wind-Heat en vermindert obstructie in de sinussen. Geschikt bij verstopte neus, druk in het aangezicht en verminderd ruiken door lokale stagnatie/zwelling van het neusslijmvlies. - Cāng Ěr Zǐ Sǎn (苍耳子散)
Werking: “opent de neus” en vermindert damp/slijm-obstructie. Wordt vaak ingezet bij chronische neusklachten, slijmvorming en een troebel, verstopt gevoel in het hoofd, wat reukverlies kan verergeren. - Sān Qī Bǔ Qì Fāng (三七补气方) – formule met Sān-qī (三七), Huáng Qí (黄芪) en Dāng Guī (当归)
Werking: combineert Qi-tonificatie (Huáng Qí) met Bloedopbouw en doorstroming (Dāng Guī) en een sterke “microcirculatie-/herstelimpuls” (Sān-qī). Dit is vooral interessant bij langer aanhoudend verlies van reuk/smaak, wanneer herstel traag is en er aanwijzingen zijn voor onvoldoende doorbloeding en weefselherstel na ontsteking of virale schade.
Belangrijk: kruidenformules horen gepersonaliseerd te worden (op basis van tong, pols, klachtenpatroon en medicatiegebruik).
TuiNa-massage
TuiNa is een traditionele Chinese massagetherapie die binnen de TCM vaak wordt ingezet als complementaire behandeling naast acupunctuur en kruiden. Bij verlies van smaak en reuk kan TuiNa vooral waardevol zijn wanneer er sprake is van lokale blokkade (bijv. sinusdruk, “verstopt” gevoel in het hoofd), spanning in nek- en kaakgebied, of wanneer stress en overprikkeling het herstel remmen. Omdat TuiNa werkt via meridianen en acupressuurpunten, kan het zowel lokaal als systemisch ondersteunend zijn.
In de behandeling worden verschillende technieken toegepast, zoals kneden (Rou Fa), drukken/duwen (Tui Fa), rollen (Gun Fa) en puntdruk (An Fa). Bij klachten rondom neus, sinussen en smaak wordt vaak gewerkt op het gezicht, het voorhoofd, de kaaklijn en de nek-schouderregio. Door gecontroleerde druk en ritmische manipulaties kunnen gespannen spieren en fascie losser worden, en kan de doorstroming in het gebied verbeteren. Dit kan helpen om “obstructie” te verminderen en de receptoren in neus- en mondgebied beter te ondersteunen.
Belangrijke acupressuurpunten die regelmatig worden meegenomen zijn:
- Yíngxiāng (LI20 迎香) – rondom de neusvleugels, voor lokale opening van de neus
- Yìntáng (EX-HN3 印堂) – tussen de wenkbrauwen, ontspannend en drukverlagend in het hoofd
- Bítōng (鼻通, extra punt) – lokaal bij neusobstructie
- Hégǔ (LI4 合谷) – sterk regulerend punt, vaak gebruikt bij klachten in het gezicht/hoofd
- Fēngchí (GB20 风池) – achterhoofd/nek, nuttig bij “wind”, spanning en circulatie naar het hoofd
De werking van TuiNa is drieledig: het kan de bloedcirculatie en microcirculatie verbeteren (belangrijk voor herstel van slijmvlies en zenuwuiteinden), het ondersteunt stressvermindering via ontspanning van het zenuwstelsel, en het draagt bij aan harmonisatie van Qi en doorstroming in de meridianen. In combinatie met acupunctuur en/of laseracupunctuur kan TuiNa het behandelresultaat versterken, doordat het herstel niet alleen via prik- of laserprikkels, maar ook via manuele regulatie en ontspanning wordt ondersteund.
Voedingsadviezen binnen de TCM
Voeding speelt een cruciale rol in het herstellen van het reuk- en smaakvermogen. Aanbevolen voedingsmiddelen zijn:
- Gember (Sheng Jiang, 生姜): Verwarmt de longen en bevordert de doorbloeding.
- Knoflook (Da Suan, 大蒜): Werkt als een natuurlijk antibioticum en opent de zintuigen.
- Daikon radijs (Luo Bo, 萝卜): Verbetert de Qi-circulatie en lost slijm op.
- Goji-bessen (Gou Qi Zi, 枸杞子): Voeden de lever en ondersteunen het zenuwherstel.
Te vermijden voedingsmiddelen:
- Zuivelproducten: Bevorderen slijmvorming en kunnen de neus verder verstoppen.
- Gefrituurd en vet voedsel: Verstoort de spijsvertering en kan Qi-stagnatie veroorzaken.
- Suikerrijke producten: Verzwakken de miltenergie en verminderen de weerstand.
- Koude en rauwe voeding: Kan de Qi-stroom verzwakken en de circulatie verminderen.
Acupunctuur en Gezondheidscentrum Chen
Bij Acupunctuur en Gezondheidscentrum Chen in Rotterdam behandelen wij verlies van smaak en reuk met een holistische benadering. Door acupunctuur, kruidenformules en voedingsadviezen te combineren, helpen wij patiënten hun zintuigen te herstellen en hun algehele welzijn te verbeteren. Bezoek onze praktijk via Acupunctuur Rotterdam en ontdek hoe wij jou kunnen helpen.
Literatuurlijst
- Hopkins C, Surda P, Whitehead E, Kumar BN. Early recovery following new onset anosmia during the COVID-19 pandemic – an observational cohort study. J Otolaryngol Head Neck Surg. 2020 May 4;49(1):26. doi: 10.1186/s40463-020-00423-8. PMID: 32366299; PMCID: PMC7196882.
- Yan, C. H., Faraji, F., Prajapati, D. P., Boone, C. E., & DeConde, A. S. (2020). Association of chemosensory dysfunction and COVID-19 in patients presenting with influenza-like symptoms. International Forum of Allergy & Rhinology, 10(7), 806-813.
- Vent J, Wang DW, Damm M. Effects of traditional Chinese acupuncture in post-viral olfactory dysfunction. Otolaryngol Head Neck Surg. 2010 Apr;142(4):505-9. doi: 10.1016/j.otohns.2010.01.012. PMID: 20304268.
- Ma F, Zhang H, Li B, Yang D, Cheng P, Yu M, Dai D, Li X, Wang X. The Effect of Traditional Chinese Medicine on Postviral Olfactory Dysfunction: A Systematic Review and Meta-Analysis. Evid Based Complement Alternat Med. 2023 Jan 18;2023:7448034. doi: 10.1155/2023/7448034. PMID: 36714533; PMCID: PMC9876686.
- Whitcroft KL, Hummel T. Olfactory Dysfunction in COVID-19: Diagnosis and Management. JAMA. 2020 Jun 23;323(24):2512-2514. doi: 10.1001/jama.2020.8391. PMID: 32432682.