Prevalentie en impact
Een koortslip is een terugkerende blaasjesuitslag rond de lippen. De medische naam is herpes labialis. Meestal speelt het herpes-simplexvirus type één een rol. Soms kan type twee ook klachten rond de mond geven. Na de eerste besmetting blijft het virus latent aanwezig in zenuwweefsel. Daarna kan het opnieuw actief worden. Veelvoorkomende triggers zijn koorts, zonlicht, stress, vermoeidheid, menstruatie, ziekte, wondjes aan de lip en verminderde weerstand. Bovendien dragen wereldwijd veel mensen HSV-1 bij zich. Toch krijgt niet iedereen zichtbare klachten.
De impact verschilt per persoon. Sommige mensen krijgen af en toe een klein blaasje. Anderen ervaren juist pijn, schaamte, tinteling, korstjes en terugkerende onzekerheid. Daardoor kan een koortslip eten, praten, zoenen en sociale situaties belasten. Bovendien blijft besmetting mogelijk via direct contact, vooral bij actieve blaasjes. Daarom geldt extra voorzichtigheid bij baby’s, mensen met ernstig eczeem en mensen met verminderde afweer. Ook oogklachten vragen direct medische aandacht. Een herpesinfectie rond het oog kan namelijk ernstig verlopen.
Westerse geneeskunde: klinische benadering
De huisarts stelt een koortslip meestal vast op basis van het uiterlijk en het verhaal. Hij vraagt naar tinteling, branderig gevoel, blaasjes, korstvorming en eerdere episodes. Daarnaast kijkt hij naar alarmsignalen. Denk aan oogpijn, uitgebreide huiduitslag, koorts, ernstige pijn, zwangerschap, jonge baby’s of verminderde afweer. Bij twijfel kan de arts een uitstrijk of laboratoriumtest aanvragen. Dat gebeurt vooral bij onduidelijke klachten, ernstige infectie of afwijkende plekken.
De behandeling hangt af van ernst en timing. Bij milde klachten volstaan vaak hygiëne, rust en bescherming van de plek. Antivirale crème of tabletten kunnen soms passend zijn, vooral vroeg in het verloop. Bij zeer terugkerende of ernstige klachten bespreekt de arts soms preventieve antivirale medicatie. Daarnaast adviseert de zorg om direct contact met de plek te vermijden. Deel geen lippenbalsem, glazen, bestek of handdoeken tijdens een uitbraak. Bij baby’s geldt extra voorzichtigheid. Kus een baby niet wanneer een koortslip actief is.
TCM-visie: Hitte, Damp-Hitte en de mond-lipregio
Binnen TCM kijkt de therapeut naar de lippen, mond, Maag, Milt, Lever, Long, Qi en Bloed. De Maagmeridiaan loopt langs de mond. Daarom koppelt TCM roodheid, branderigheid en blaasjes rond de lip vaak aan Maag-Hitte. De Lever reguleert volgens TCM de vrije doorstroming van Qi. Bij stress en spanning kijkt de therapeut daarom ook naar Lever-Qi en Lever-Vuur. De Milt helpt voeding om te zetten in Qi en vloeistoffen. Wanneer die omzetting minder soepel verloopt, kan Damp ontstaan.
Bij een koortslip ziet TCM vaak patronen zoals Maag-Hitte, Damp-Hitte, Lever-Vuur, Yin-tekort met lege Hitte of zwakke afweer-Qi. Deze begrippen horen bij het TCM-denkkader en zijn geen één-op-één westerse diagnoses.
Daarom behandelt TCM een koortslip niet als één vast patroon. De therapeut vraagt naar triggers, slaap, stress, zonblootstelling, spijsvertering, menstruatie, energie en eerdere uitbraken. Daarnaast bekijkt hij tong en pols. Een rode tong met geel beslag past vaker bij Hitte. Een tong met weinig beslag past eerder bij Yin-tekort. Deze begrippen horen bij het TCM-denkkader en zijn geen één-op-één westerse diagnoses. Medische veiligheid blijft leidend bij baby’s, oogklachten en verminderde afweer.
De kracht van acupunctuur bij koortslip
Een koortslip kan veel ongemak geven. Vaak begint het met tinteling of branderigheid. Daarna volgen blaasjes, korstjes en zichtbare roodheid. Dat kan sociaal belastend voelen. Daarom zoeken sommige mensen aanvullende ondersteuning naast reguliere zorg. Acupunctuur kan binnen TCM een aanvullende rol spelen, vooral bij terugkerende patronen.
Binnen TCM gebruikt de therapeut acupunctuur traditioneel om Hitte te kalmeren, Qi te reguleren en afweer-Qi te ondersteunen. Bij Damp-Hitte kiest hij andere punten dan bij Yin-tekort of Lever-Vuur. Deze begrippen horen bij het TCM-denkkader en zijn geen één-op-één westerse diagnoses. De therapeut prikt nooit in actieve blaasjes of open plekjes. Hij werkt hygiënisch en op afstand. Bij actieve besmetting let hij extra op handhygiëne en wondcontact.
Veelgebruikte punten zijn Hegu LI4 (合谷) voor algemene regulatie en mondgebied. Quchi LI11 (曲池) past bij Hitte en huidreacties. Neiting ST44 (内庭) past bij Maag-Hitte. Dicang ST4 (地仓) past bij mondhoek en lipregio. Jiache ST6 (颊车) past bij kaak en mondgebied. Taichong LR3 (太冲) past bij Lever-Qi en spanning. Dazhui DU14 (大椎) past bij Hitte aan de buitenlaag. Zusanli ST36 (足三里) ondersteunt Qi, Maag en Milt. Sanyinjiao SP6 (三阴交) ondersteunt Yin, Milt en Bloed. Taixi KI3 (太溪) past bij Nier-Yin en droogte.
“Bij een koortslip kijkt TCM niet alleen naar het blaasje, maar ook naar Hitte, Qi, stress en innerlijke weerstand.”
Chinese kruidenformules tegen koortslip
Chinese kruidenformules vragen altijd om patroonherkenning. De therapeut kiest dus niet alleen op basis van blaasjes rond de lip. Hij kijkt naar kleur, pijn, branderigheid, dorst, stress, slaap, tong, pols, medicatie en medische context. Bij kinderen gebruikt een deskundige mildere doseringen. Ouders of verzorgers moeten toestemming geven. Kruiden vervangen nooit medische controle bij baby’s, oogklachten, ernstige huiduitslag, zwangerschap of verminderde afweer.
Yin Qiao San (Yín Qiào Sǎn) (银翘散)
Yin Qiao San bevat vaak Jin Yin Hua, Lian Qiao, Niu Bang Zi, Bo He, Jing Jie, Dan Dou Chi, Jie Geng, Gan Cao, Zhu Ye en Lu Gen. De therapeut overweegt deze formule bij Wind-Hitte aan de buitenlaag. Daarbij kunnen beginnende tinteling, lichte keelpijn, roodheid, dorst of een warm gevoel passen.
Binnen TCM helpt deze formule om Wind-Hitte te verspreiden. Daarnaast ondersteunt zij de bovenste lichaamslaag. Bij een koortslip past zij vooral in een vroeg en warm patroon. Toch past zij minder goed bij koude, duidelijke zwakte of losse ontlasting. Gan Cao vraagt voorzichtigheid bij hoge bloeddruk, plastabletten, lage kaliumwaarden en hartmedicatie.
Huang Lian Jie Du Tang (Huáng Lián Jiě Dú Tāng) (黄连解毒汤)
Huang Lian Jie Du Tang bevat Huang Lian, Huang Qin, Huang Bai en Zhi Zi. De therapeut overweegt deze formule bij sterke Hitte of Damp-Hitte. Daarbij kunnen felle roodheid, branderigheid, dorst, prikkelbaarheid en geel tongbeslag passen.
Binnen TCM klaart deze formule krachtige Hitte. Daarom past zij alleen bij een duidelijk warm patroon. Bij koude, diarree, zwakke spijsvertering of lage energie kan zij te verkoelend zijn. Bovendien vraagt de formule extra aandacht bij zwangerschap, leverproblemen en complexe medicatie. Gebruik haar daarom niet zonder persoonlijke beoordeling.
Long Dan Xie Gan Tang (Lóng Dǎn Xiè Gān Tāng) (龙胆泻肝汤)
Long Dan Xie Gan Tang bevat onder andere Long Dan Cao, Huang Qin, Zhi Zi, Chai Hu, Sheng Di Huang, Che Qian Zi, Ze Xie en Gan Cao. De therapeut overweegt deze formule bij Lever-Galblaas-Hitte of Damp-Hitte. Daarbij kunnen stress, prikkelbaarheid, hoofddruk, bittere smaak, roodheid en pijnlijke blaasjes passen.
Binnen TCM helpt deze formule om Hitte te kalmeren en Damp te reguleren. Toch werkt zij vrij krachtig. Daarom past zij minder goed bij vermoeidheid, koude of gevoelige darmen. Gan Cao kan interacteren met bloeddrukmedicatie, plastabletten en sommige hartmedicatie. Bij zwangerschap, leverziekte of meerdere medicijnen is extra overleg nodig.
Zhi Bai Di Huang Wan (Zhī Bǎi Dì Huáng Wán) (知柏地黄丸)
Zhi Bai Di Huang Wan bevat Liu Wei Di Huang Wan met Zhi Mu en Huang Bai. De therapeut overweegt deze formule bij Yin-tekort met lege Hitte. Daarbij kunnen droge mond, nachtelijk zweten, warme handpalmen, weinig tongbeslag en terugkerende uitbraken passen.
Binnen TCM voedt deze formule Yin en klaart zij lege Hitte. Daarom past zij vooral bij een droog en warm leegtepatroon. Bij dikke aanslag, veel Damp of koude spijsvertering past zij minder goed. Ook bij medicatiegebruik blijft controle belangrijk. Bespreek gebruik altijd bij zwangerschap, nierziekte, bloedverdunners of chronische aandoeningen.
De rol van TuiNa-massage bij koortslip
TuiNa is een traditionele Chinese massagetechniek. De therapeut gebruikt kneden, drukken, wrijven, rollen en zachte mobilisatie. TuiNa vervangt nooit medische controle bij een koortslip. Dit geldt vooral bij baby’s, oogklachten, ernstige huiduitslag of verminderde afweer. Het National Cancer Institute omschrijft Tui Na als Chinese massage met kneden, drukken, rollen, schudden en strekken.
Binnen TCM staan vooral Maag, Lever, Long, Milt, Qi en Bloed centraal. De Maagmeridiaan loopt rond de mond. De Lever speelt mee bij stress en stijgende Hitte. De Milt ondersteunt Qi en algemene opbouw. De Long ondersteunt volgens TCM huid en afweerlaag. Daarom kijkt de therapeut niet alleen naar de lip. Hij kijkt ook naar nek, kaak, schouders, slaap en spijsvertering.
De therapeut masseert nooit op actieve blaasjes. Hij vermijdt ook directe wrijving rond open plekjes. Dat beperkt irritatie en verspreiding. In plaats daarvan gebruikt hij zachte technieken op veilige afstand. Denk aan rustige nek- en schoudermassage, kaakontspanning en milde acupressuur. Bij kinderen werkt hij kort, rustig en met toestemming van ouders. Bij kwetsbare cliënten blijft medische afstemming belangrijk.
Relevante acupressuurpunten zijn Hegu LI4 (合谷) voor mondgebied en algemene regulatie. Quchi LI11 (曲池) past bij Hitte. Neiting ST44 (内庭) past bij Maag-Hitte. Dicang ST4 (地仓) past bij mondhoek, alleen buiten actieve plekken. Jiache ST6 (颊车) past bij kaak en mondgebied. Taichong LR3 (太冲) past bij Lever-Qi. Dazhui DU14 (大椎) past bij Hitte aan de buitenlaag. Zusanli ST36 (足三里) ondersteunt Qi en Milt. Sanyinjiao SP6 (三阴交) ondersteunt Yin en Bloed.
Naast TuiNa kan bij koortslip ook LED-lichttherapie worden besproken. Onderzoek naar low-level lasertherapie en fotobiomodulatie bij terugkerende herpes labialis laat voorzichtig positieve signalen zien. Systematische reviews noemen mogelijke invloed op pijn, hersteltijd en terugkeerfrequentie. Toch verschillen de studies sterk in lichtbron, dosering, golflengte en timing. Daarom past LED-lichttherapie alleen als aanvullende optie bij geselecteerde cliënten. Het vervangt nooit antivirale medicatie, wondhygiëne of medische beoordeling bij risicogroepen.
Voedingsadviezen bij koortslip: een TCM-perspectief
Voeding kan een koortslip niet simpel stoppen. Toch kan voeding invloed hebben op algemene weerstand, slijmvliezen, stressbelasting en Hittegevoel. Vanuit westers perspectief kijkt men vaak naar triggers, slaap, stress, zonblootstelling en weerstand. Vanuit TCM kijkt de therapeut daarnaast naar Maag-Hitte, Damp-Hitte, Lever-Vuur, Yin-tekort en Milt-Qi.
Bij branderigheid en Hitte adviseert de therapeut vaak milde, niet-pittige voeding. Denk aan rijstsoep, havermout, courgette, komkommer, spinazie, peer, tofu en lichte groentesoep. Bij Damp en zwaar gevoel kiest hij vaker warme, eenvoudige maaltijden. Denk aan rijst, gierst, wortel, pompoen, paksoi, paddenstoelen en kleine porties peulvruchten. Bij Yin-tekort kijkt hij soms naar peer, sesamzaad, ei, tofu, lotuszaad en voldoende vocht. De therapeut kijkt altijd naar persoonlijke reactie.
Aan de andere kant vraagt sterk verwarmende voeding om terughoudendheid. Denk aan alcohol, veel koffie, pittige kruiden, gefrituurd eten en veel suiker. Binnen TCM kunnen deze producten Hitte of Damp-Hitte versterken. Ook leefstijl telt mee. Bescherm de lippen tegen felle zon. Was handen na aanraken van de plek. Deel geen lippenbalsem, glazen of bestek tijdens actieve blaasjes. Vermijd zoenen en orale seks tijdens een uitbraak. Zoek medische hulp bij oogklachten, babycontact, ernstige pijn, uitgebreide uitslag of verminderde afweer.
Acupunctuur & Gezondheidscentrum Chen in Rotterdam
Bij Acupunctuur & Gezondheidscentrum Chen in Rotterdam begeleiden wij mensen met terugkerende koortslip aanvullend en zorgvuldig. Eerst vragen wij naar frequentie, triggers, pijn, blaasjes, medicatie, afweer en medische voorgeschiedenis. Daarna bekijken wij vanuit TCM het patroon van Maag-Hitte, Damp-Hitte, Lever-Vuur, Yin-tekort, Milt-Qi en afweer-Qi. Wij gebruiken tongdiagnose en polsdiagnose om het beeld verder te verfijnen. Vervolgens bespreken wij acupunctuur, kruidenadvies, TuiNa, voeding en leefstijl. Wij behandelen nooit direct op actieve blaasjes. Wij letten extra op zwangerschap, baby’s, eczeem, oogklachten, antivirale medicatie en verminderde afweer. Bij alarmsignalen verwijzen wij direct naar huisarts of specialist.
Literatuurlijst
- American Academy of Dermatology Association. (z.d.). Cold sores: Overview. American Academy of Dermatology Association. Geraadpleegd op 9 augustus 2026. Link: https://www.aad.org/public/diseases/a-z/cold-sores-overview
- American Academy of Dermatology Association. (z.d.). Cold sore remedies dermatologists recommend. American Academy of Dermatology Association. Geraadpleegd op 9 augustus 2026. Link: https://www.aad.org/public/diseases/a-z/cold-sores-self-care
- Bello-Silva, M. S., de Freitas, P. M., Aranha, A. C. C., Lage-Marques, J. L., Simões, A., & de Paula Eduardo, C. (2010). Low- and high-intensity lasers in the treatment of herpes simplex virus 1 infection. Photomedicine and Laser Surgery, 28(1), 135–139. Geraadpleegd op 9 augustus 2026. Link: https://doi.org/10.1089/pho.2008.2458
- de Carvalho, R. R., de Paula Eduardo, F., Ramalho, K. M., Antunes, J. L. F., Bezinelli, L. M., de Magalhães, M. H. C. G., & de Paula Eduardo, C. (2018). Effect of laser phototherapy on recurring herpes labialis prevention: An in vivo study. Lasers in Medical Science, 33, 969–974. Geraadpleegd op 9 augustus 2026. Link: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29340899/
- Ferreira, D. C., Martins, C. C., Amaral, M. B. F., Vieira, É. L. M., & Marques-Silva, L. (2022). Association of photodynamic therapy and photobiomodulation as a promising treatment of herpes labialis: A systematic review. Photodiagnosis and Photodynamic Therapy, 38, 102774. Geraadpleegd op 9 augustus 2026. Link: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35483089/
- Migliari, D. A., & Sugaya, N. N. (2018). Efficacy of low-level laser therapy in management of recurrent herpes labialis: A systematic review. Lasers in Medical Science, 33, 1423–1430. Geraadpleegd op 9 augustus 2026. Link: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29802585/
- MSD Manual Professional Edition. (2026). Herpes simplex virus infections. MSD Manual. Geraadpleegd op 9 augustus 2026. Link: https://www.msdmanuals.com/professional/infectious-diseases/herpesviruses/herpes-simplex-virus-hsv-infections
- National Cancer Institute. (z.d.). Tui na. In NCI Dictionary of Cancer Terms. Geraadpleegd op 9 augustus 2026. Link: https://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-terms/def/tui-na
- National Health Service. (2024). Cold sores. NHS. Geraadpleegd op 9 augustus 2026. Link: https://www.nhs.uk/conditions/cold-sores/
- World Health Organization. (2025). Herpes simplex virus. World Health Organization. Geraadpleegd op 9 augustus 2026. Link: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/herpes-simplex-virus