Otosclerose

Prevalentie en impact

Otosclerose is een aandoening waarbij bot in en rond het middenoor of binnenoor abnormaal verandert. Vaak raakt vooral de stijgbeugel betrokken. Dit kleine gehoorbeentje moet normaal vrij kunnen trillen. Wanneer het vast komt te zitten, kan geluid minder goed naar het binnenoor bewegen. Daardoor ontstaat meestal geleidingsverlies. Soms raakt ook het slakkenhuis betrokken. Dan kan ook perceptief gehoorverlies meespelen. De aandoening begint vaak bij jongvolwassenen. StatPearls noemt klinische otosclerose bij witte populaties ongeveer tussen 0,04 en 1 procent. Ook komt otosclerose vaker voor bij vrouwen.

De impact kan groot zijn. Gehoorverlies ontstaat vaak langzaam. Daardoor merkt iemand het soms pas bij vergaderingen, drukke ruimtes of gesprekken met achtergrondgeluid. Daarnaast kunnen tinnitus, oordruk, onzekerheid of vermoeidheid ontstaan. Sommige mensen voelen zich sociaal sneller buitengesloten. Ook kan het luisteren meer energie kosten. Hierdoor raken werk, studie, relaties en dagelijkse communicatie soms belast. Bij duizeligheid of balansklachten neemt de onzekerheid verder toe. Daarom vraagt otosclerose om goede KNO-beoordeling en passende gehoorbegeleiding.

Westerse geneeskunde: klinische benadering

De huisarts verwijst bij verdenking vaak naar de KNO-arts of audioloog. De specialist onderzoekt het oor en kijkt of het trommelvlies normaal oogt. Bij otosclerose ziet het oor er vaak rustig uit. Daarom zijn gehoortesten belangrijk. Een audiogram meet welke tonen iemand hoort. Tympanometrie en stemvorktesten kunnen helpen om geleidingsverlies te herkennen. Soms gebruikt de KNO-arts een CT-scan. Dat gebeurt vooral bij twijfel, operatieplanning of een atypisch beeld.

De behandeling hangt af van ernst, type gehoorverlies, leeftijd, beroep en wensen. Bij milde klachten kan de arts eerst controleren. Hoortoestellen kunnen geluid versterken. Bij stijgbeugelotosclerose kan een stapedotomie of stapedectomie in beeld komen. Daarbij vervangt de KNO-arts de functie van de stijgbeugel met een klein prothesje. Medicatie speelt geen standaard hoofdrol. Bij plots gehoorverlies, hevige duizeligheid, oorloop, koorts, neurologische klachten of scheef gezicht hoort snelle medische hulp voorop te staan.

TCM-visie: Nier-Jing, Slijm-Damp en gehoorbalans

Binnen TCM kijkt de therapeut naar oor, Nier, Lever, Galblaas, San Jiao, Milt, Qi, Bloed, Yin en Yang. De Nier opent volgens TCM in het oor. Daarom kijkt de therapeut bij gehoorverlies ook naar Nier-Jing, Nier-Yin en basisenergie. De Galblaas- en San Jiao-meridianen lopen rond het oor. Daarom spelen deze banen vaak mee bij tinnitus, druk, nekspanning en duizeligheid. De Milt ondersteunt de omzetting van voeding naar Qi en vloeistoffen. Wanneer deze functie minder soepel loopt, kan Slijm-Damp ontstaan.

Bij otosclerose ziet TCM vaak patronen zoals Nier-Jing-tekort, Nier-Yin-tekort, Slijm-Damp, Milt-Qi-deficiëntie, Lever-Yang-stijging, Bloed-tekort of Bloedstase rond de oorregio. Deze begrippen horen bij het TCM-denkkader en zijn geen één-op-één westerse diagnoses.

Daarom behandelt TCM otosclerose niet als één vast beeld. De therapeut vraagt naar gehoorverlies, tinnitus, duizeligheid, familiegeschiedenis, zwangerschap, stress, slaap, spijsvertering, medicatie en KNO-beleid. Daarnaast bekijkt hij tong en pols. Een dikke, vettige tonglaag kan binnen TCM passen bij Slijm-Damp. Een rode tong met weinig beslag past vaker bij Yin-tekort. Deze begrippen horen bij het TCM-denkkader en zijn geen één-op-één westerse diagnoses. Toch kan TCM de stijgbeugel niet losmaken of botvorming verwijderen. KNO-zorg blijft daarom noodzakelijk.

De kracht van acupunctuur en laseracupunctuur bij otosclerose

Otosclerose kan veel vragen oproepen. Gehoorverlies ontstaat vaak langzaam, maar het kan wel veel invloed hebben. Bovendien kan tinnitus of druk in het oor extra spanning geven. Daarom zoeken sommige mensen aanvullende ondersteuning naast KNO-zorg en audiologische begeleiding. Acupunctuur kan binnen TCM aanvullend worden besproken. Toch vervangt acupunctuur nooit gehoortesten, hoortoestellen, operatieadvies of KNO-controle.

Binnen TCM gebruikt de therapeut acupunctuur traditioneel om Qi rond oor, hoofd, nek en kaak te reguleren. Daarnaast kan hij punten kiezen die passen bij Slijm-Damp, Lever-Yang, Nier-Yin, spanning of vermoeidheid. Deze begrippen horen bij het TCM-denkkader en zijn geen één-op-één westerse diagnoses. De therapeut prikt niet in het oor bij actieve ontsteking, oorloop, wondjes of kort na een operatie. Laseracupunctuur kan soms een zachte optie zijn. De therapeut gebruikt dit dan op veilige punten buiten de gehoorgang.

Veelgebruikte punten zijn Tinggong SI19 (听宫) voor oorregio en gehoor. Ermen TE21 (耳门) past bij oor en San Jiao. Tinghui GB2 (听会) past bij oor, kaak en gehoor. Yifeng TE17 (翳风) past bij oor, kaak en nekregio. Fengchi GB20 (风池) past bij hoofd, nek en Wind. Waiguan TE5 (外关) ondersteunt San Jiao en meridiaanregulatie. Zhongzhu TE3 (中渚) past bij oor en zijkant van het hoofd. Taixi KI3 (太溪) past bij Nier-Yin en basisenergie. Zusanli ST36 (足三里) ondersteunt Qi, Maag en Milt. Fenglong ST40 (丰隆) richt zich op Slijm.

“Bij otosclerose kijkt TCM niet alleen naar het gehoor, maar ook naar Nier-Jing, Qi, Slijm-Damp en innerlijke rust.”

Chinese kruidenformules bij otosclerose

Chinese kruidenformules vragen altijd om patroonherkenning. De therapeut kiest dus niet alleen op basis van de diagnose otosclerose. Hij kijkt naar gehoorverlies, tinnitus, duizeligheid, tongbeslag, slaap, stress, spijsvertering, medicatie, zwangerschap en KNO-beleid. Kruiden kunnen botvorming rond de stijgbeugel niet verwijderen. Ook vervangen zij geen hoortoestel, operatie of medische controle. Bij kinderen gebruikt een deskundige mildere doseringen. Ouders of verzorgers moeten altijd toestemming geven. Bij bloedverdunners, bloeddrukmedicatie, hartmedicatie, zwangerschap, leverziekte of nierproblemen hoort extra voorzichtigheid.

Er Long Zuo Ci Wan (Ěr Lóng Zuǒ Cí Wán) (耳聋左慈丸)

Er Long Zuo Ci Wan is een klassieke formule die voortbouwt op Liu Wei Di Huang Wan. Zij bevat traditioneel onder andere Shu Di Huang, Shan Zhu Yu, Shan Yao, Ze Xie, Mu Dan Pi, Fu Ling, Ci Shi en Chai Hu. De therapeut overweegt deze formule bij een Nier-Yin- of Nier-Jing-patroon met gehoorverlies of tinnitus.

Binnen TCM voedt deze formule Nier-Yin en ondersteunt zij het oor. Daarnaast richt Ci Shi zich traditioneel op tinnitus en gehoor. Toch past deze formule niet bij elk beeld. Bij veel Slijm-Damp, misselijkheid, dik beslag of koude spijsvertering kan zij minder passend zijn. Ci Shi vraagt bovendien deskundige toepassing. Gebruik daarom geen online producten zonder persoonlijke controle.

Qi Ju Di Huang Wan (Qǐ Jú Dì Huáng Wán) (杞菊地黄丸)

Qi Ju Di Huang Wan bevat Liu Wei Di Huang Wan met Gou Qi Zi en Ju Hua. De therapeut overweegt deze formule bij Lever- en Nier-Yin-tekort. Daarbij kunnen tinnitus, droge ogen, wazig zien, lichte duizeligheid, nachtelijke warmte of weinig tongbeslag passen.

Binnen TCM voedt deze formule Yin en ondersteunt zij Lever en Nier. Daarom past zij vooral bij een droger en langduriger patroon. Bij veel Slijm-Damp, dikke tonglaag, misselijkheid of koude spijsvertering past zij minder goed. Ook bij nierziekte, zwangerschap of complexe medicatie blijft overleg belangrijk. De therapeut controleert daarom altijd het totale beeld.

Ban Xia Bai Zhu Tian Ma Tang (Bàn Xià Bái Zhú Tiān Má Tāng) (半夏白术天麻汤)

Ban Xia Bai Zhu Tian Ma Tang bevat traditioneel onder andere Ban Xia, Bai Zhu, Tian Ma, Chen Pi, Fu Ling, Gan Cao, Sheng Jiang en Da Zao. De therapeut overweegt deze formule bij Slijm-Damp met duizeligheid of zwaar hoofd. Daarbij kunnen misselijkheid, vol gevoel, dik tongbeslag en vermoeidheid passen.

Binnen TCM ondersteunt deze formule de Milt en helpt zij Slijm transformeren. Daarnaast richt Tian Ma zich traditioneel op Wind en duizeligheid. Toch vervangt deze formule nooit KNO-zorg bij evenwichtsklachten of plots gehoorverlies. Ban Xia vraagt correcte verwerking. Gan Cao vraagt voorzichtigheid bij hoge bloeddruk, plastabletten, lage kaliumwaarden en hartmedicatie.

Bu Zhong Yi Qi Tang (Bǔ Zhōng Yì Qì Tāng) (补中益气汤)

Bu Zhong Yi Qi Tang bevat traditioneel Huang Qi, Ren Shen of Dang Shen, Bai Zhu, Gan Cao, Dang Gui, Chen Pi, Sheng Ma en Chai Hu. De therapeut overweegt deze formule bij Milt-Qi-deficiëntie en zakkende Qi. Daarbij kunnen vermoeidheid, licht gevoel in het hoofd, weinig eetlust, losse ontlasting en zwakte passen.

Binnen TCM ondersteunt deze formule Qi en het midden. Zij past vooral bij een zwakker patroon met vermoeidheid. Toch past zij minder goed bij felle Hitte, Damp-Hitte, koorts of duidelijke ontsteking. Huang Qi en Ren Shen kunnen relevant zijn bij sommige medicatie en aandoeningen. Gan Cao vraagt extra voorzichtigheid bij bloeddrukmedicatie, plastabletten en hartmedicatie.

De rol van TuiNa-massage bij otosclerose

TuiNa is een traditionele Chinese massagetechniek. De therapeut gebruikt kneden, drukken, wrijven, rollen en zachte mobilisatie. TuiNa vervangt nooit medische controle bij otosclerose. Dit geldt vooral bij plots gehoorverlies, hevige duizeligheid, oorontsteking, oorloop, neurologische klachten of klachten na een ooroperatie. Het National Cancer Institute omschrijft Tui Na als Chinese massage met onder andere kneden, drukken, rollen, schudden en strekken.

Binnen TCM staan vooral Nier, Lever, Galblaas, San Jiao, Milt, Qi en Bloed centraal. De meridianen rond oor, kaak, nek en schedelbasis krijgen vaak aandacht. De Nier speelt mee bij gehoor en basisenergie. De Lever speelt mee bij stress, spanning en stijgend Yang. De Milt speelt mee bij Slijm-Damp en vermoeidheid. Daarom kijkt de therapeut niet alleen naar het oor. Hij kijkt ook naar nek, kaak, schouders, slaap, stress en spijsvertering.

De therapeut masseert nooit in de gehoorgang. Ook werkt hij niet op een recent geopereerd oor zonder medische duidelijkheid. In plaats daarvan gebruikt hij milde technieken rond nek, schouders, kaak en schedelbasis. Bij duizeligheid werkt hij extra langzaam. Hij vermijdt snelle nekmanipulaties. Bij kinderen, ouderen of mensen met valrisico kiest hij een zachte aanpak. Bij alarmsignalen verwijst hij eerst naar huisarts of KNO-arts.

Relevante acupressuurpunten zijn Yifeng TE17 (翳风) voor oor, kaak en nekregio. Tinggong SI19 (听宫) past bij oorregio en gehoor. Ermen TE21 (耳门) past bij oor en San Jiao. Tinghui GB2 (听会) past bij oor en kaak. Fengchi GB20 (风池) past bij nek, hoofd en Wind. Waiguan TE5 (外关) ondersteunt San Jiao. Zhongzhu TE3 (中渚) past bij oor en zijkant van het hoofd. Taixi KI3 (太溪) past bij Nier-Yin. Zusanli ST36 (足三里) ondersteunt Qi en Milt. Fenglong ST40 (丰隆) richt zich op Slijm.

Voedingsadviezen bij otosclerose: een TCM-perspectief

Voeding kan otosclerose niet verwijderen of de stijgbeugel losmaken. Toch kan voeding invloed hebben op energie, spijsvertering, Slijm-Damp, herstelvermogen en algemene belastbaarheid. Vanuit westers perspectief kijkt men vooral naar algemene gezondheid, gehoorbelasting, medicatie, vitamine D-status en herstel rond operaties. Vanuit TCM kijkt de therapeut daarnaast naar Milt-Qi, Slijm-Damp, Nier-Jing, Nier-Yin, Lever-Yang en Bloed.

Bij Slijm-Damp adviseert de therapeut vaak warme, lichte en goed verteerbare maaltijden. Denk aan rijst, haver, gierst, wortel, pompoen, courgette, paksoi, paddenstoelen en lichte soepen. Bij vermoeidheid kiest hij vaker voedzame maar milde maaltijden. Denk aan congee, bouillon met groenten, ei, vis, kip, tofu, linzen en groene groenten. Bij Yin-tekort kijkt hij soms naar peer, sesamzaad, tofu, ei, lotuszaad en voldoende vocht. De therapeut kijkt altijd naar persoonlijke reactie.

Aan de andere kant vragen irriterende producten om terughoudendheid. Denk aan alcohol, veel koffie, energiedrank, sterk pittige kruiden, gefrituurd eten, veel suiker en zware zuivel. Binnen TCM kunnen deze producten Slijm-Damp, Hitte of stijgend Yang versterken. Ook leefstijl telt mee. Bescherm het gehoor tegen hard geluid. Gebruik gehoorondersteuning wanneer de specialist dat adviseert. Slaap regelmatig en neem rust bij tinnitus of duizeligheid. Volg KNO-controles zorgvuldig. Zoek medische hulp bij plots gehoorverlies, hevige duizeligheid, oorpijn, koorts, oorloop of neurologische signalen.

Acupunctuur & Gezondheidscentrum Chen in Rotterdam

Bij Acupunctuur & Gezondheidscentrum Chen in Rotterdam begeleiden wij mensen met otosclerose alleen aanvullend en zorgvuldig. Eerst vragen wij naar gehoorverlies, tinnitus, duizeligheid, oordruk, familiegeschiedenis, zwangerschap, medicatie en KNO-controles. Daarna bekijken wij vanuit TCM het patroon van Nier-Jing, Nier-Yin, Slijm-Damp, Milt-Qi, Lever-Yang, Bloed en Qi. Wij gebruiken tongdiagnose en polsdiagnose om het beeld verder te verfijnen. Vervolgens bespreken wij acupunctuur, laseracupunctuur, kruidenadvies, TuiNa, voeding en leefstijl. Wij behandelen niet in de gehoorgang en niet rond een recent geopereerd oor zonder medische duidelijkheid. Wij letten extra op plots gehoorverlies, hevige duizeligheid, oorontsteking, zwangerschap en medicatiegebruik. Bij alarmsignalen verwijzen wij direct naar huisarts, KNO-arts of spoedzorg. Onze aanpak kan ondersteuning bieden, maar vervangt nooit noodzakelijke medische zorg. TCM-termen vervangen geen medische diagnose.

Literatuurlijst

• Amsterdam UMC. (2024). Ooroperatie bij otosclerose; vervanging van de stijgbeugel. Amsterdam UMC. Geraadpleegd op 29 augustus 2026. Link: https://www.amsterdamumc.nl/nl/kno/patienteninformatie/ooroperatie-bij-otosclerose-vervanging-van-de-stijgbeugel
• Chua, Y. T., Ang, X. L., Zhong, X. M., & Khoo, K. S. (2015). Interaction between warfarin and Chinese herbal medicines. Singapore Medical Journal, 56(1), 11–18. Geraadpleegd op 29 augustus 2026. Link: https://doi.org/10.11622/smedj.2015004
• Kennedy, K. L., & Lin, J. W. (2024). Otosclerosis. In StatPearls. StatPearls Publishing. Geraadpleegd op 29 augustus 2026. Link: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK560671/
• MSD Manual Consumer Version. (2026). Otosclerosis. MSD Manual. Geraadpleegd op 29 augustus 2026. Link: https://www.msdmanuals.com/home/ear-nose-and-throat-disorders/middle-ear-disorders/otosclerosis
• National Cancer Institute. (z.d.). Tui na. In NCI Dictionary of Cancer Terms. Geraadpleegd op 29 augustus 2026. Link: https://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-terms/def/tui-na
• National Center for Complementary and Integrative Health. (z.d.). Acupuncture: Effectiveness and safety. National Institutes of Health. Geraadpleegd op 29 augustus 2026. Link: https://www.nccih.nih.gov/health/acupuncture-effectiveness-and-safety
• National Institute on Deafness and Other Communication Disorders. (2022). What is otosclerosis? Symptoms & diagnosis. NIDCD. Geraadpleegd op 29 augustus 2026. Link: https://www.nidcd.nih.gov/health/otosclerosis
• NHS. (2023). Otosclerosis. NHS. Geraadpleegd op 29 augustus 2026. Link: https://www.nhs.uk/conditions/otosclerosis/
• Scheid, V., Bensky, D., Ellis, A., & Barolet, R. (2009). Chinese herbal medicine: Formulas & strategies (2e ed.). Eastland Press. Geraadpleegd op 29 augustus 2026. Link: https://www.eastlandpress.com/products/chinese-herbal-medicine-formulas-strategies-portable-2nd-edition
• World Health Organization Regional Office for the Western Pacific. (2008). WHO standard acupuncture point locations in the Western Pacific Region. World Health Organization. Geraadpleegd op 29 augustus 2026. Link: https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/353407/9789290613831-eng.pdf