Prevalentie en impact
Periorale dermatitis is een ontstekingsbeeld van de huid rond de mond. Artsen gebruiken ook de naam dermatitis perioralis. De bredere term is periorificiële dermatitis. Dan kunnen ook neus en ogen meedoen. De huid toont vaak kleine rode bultjes, papeltjes, puistjes, schilfering of branderigheid. Vaak blijft de directe liprand opvallend vrij. De aandoening komt vooral voor bij jonge volwassen vrouwen. Toch kunnen mannen en kinderen ook klachten krijgen. Mogelijke triggers zijn corticosteroïdcrèmes, inhalatie- of neussteroïden, cosmetica, zware crèmes, zonnebrand, tandpasta, huidbarrièreverstoring, maskers, hormonale factoren en huidirritatie.
De impact kan groter zijn dan mensen verwachten. De uitslag zit namelijk midden in het gezicht. Daardoor voelen mensen zich soms onzeker tijdens werk, studie of sociale afspraken. Bovendien kan de huid branderig, trekkerig, droog of gevoelig aanvoelen. Veel mensen proberen dan extra crèmes of make-up. Toch kan de huid daardoor juist onrustiger reageren. Ook het stoppen met corticosteroïden kan tijdelijk een opvlamming geven. Daarom vraagt periorale dermatitis om geduld, rustige huidzorg en goede begeleiding.
Westerse geneeskunde: klinische benadering
De huisarts of dermatoloog stelt periorale dermatitis meestal vast aan de hand van het huidbeeld. Hij kijkt naar de verdeling rond mond, neus en ogen. Daarnaast vraagt hij naar corticosteroïdcrèmes, inhalers, neussprays, huidproducten, make-up, zonnebrand, tandpasta en eerdere behandelingen. Soms lijkt de klacht op acne, rosacea, eczeem, contactallergie of impetigo. Daarom beoordeelt de arts ook verschilpunten. Bij een atypisch beeld kan extra onderzoek volgen. Denk aan kweek, allergietest of huidbiopt.
De behandeling richt zich vooral op het stoppen van uitlokkende prikkels. De arts adviseert vaak om corticosteroïden in het gezicht af te bouwen of te stoppen. Soms gebeurt dat geleidelijk, omdat de huid tijdelijk kan opvlammen. Daarnaast adviseert de zorg meestal milde huidreiniging en zo weinig mogelijk producten. Bij aanhoudende klachten kan de arts metronidazol, erythromycine, pimecrolimus of een antibioticakuur bespreken. Bij kinderen, zwangerschap of borstvoeding past de arts de keuze aan. Medische controle blijft belangrijk bij oogklachten, korsten, pus, pijn of snelle uitbreiding.
TCM-visie: Long-Hitte, Maag-Hitte en huidbarrière
Binnen TCM kijkt de therapeut naar huid, mondgebied, Long, Maag, Milt, Lever, Qi, Bloed, Yin en Yang. De Long bestuurt volgens TCM de huid en de buitenlaag. Daarom kijkt de therapeut bij gezichtshuidklachten vaak naar Long-Qi en Long-Hitte. De Maagmeridiaan loopt door het gezicht en rond de mond. Daardoor koppelt TCM roodheid, branderigheid en papels rond de mond vaak aan Maag-Hitte. De Milt helpt voeding om te zetten in Qi en vloeistoffen. Wanneer die omzetting minder soepel verloopt, kan Damp ontstaan.
Bij periorale dermatitis ziet TCM vaak patronen zoals Long-Hitte, Maag-Hitte, Damp-Hitte, Bloed-Hitte, Lever-Qi-stagnatie met Hitte, Yin-tekort of Milt-Qi-deficiëntie. Deze begrippen horen bij het TCM-denkkader en zijn geen één-op-één westerse diagnoses.
Daarom behandelt TCM periorale dermatitis niet als één vast huidbeeld. De therapeut vraagt naar jeuk, branderigheid, roodheid, puistjes, huidproducten, menstruatie, stress, slaap, voeding en spijsvertering. Daarnaast bekijkt hij tong en pols. Een rode tongpunt kan volgens TCM passen bij Hitte. Een gezwollen tong met dik beslag past vaker bij Damp. Deze begrippen horen bij het TCM-denkkader en zijn geen één-op-één westerse diagnoses. Toch blijft dermatologische beoordeling belangrijk, vooral bij twijfel of oogklachten.
De kracht van acupunctuur bij periorale dermatitis
Periorale dermatitis kan frustrerend zijn. De huid reageert vaak gevoelig op producten. Bovendien kan de uitslag zichtbaar en hardnekkig aanvoelen. Daardoor zoeken sommige mensen aanvullende ondersteuning naast reguliere huidzorg. Acupunctuur kan binnen TCM een aanvullende rol spelen. Toch vervangt acupunctuur nooit huisarts- of dermatoloogadvies.
Binnen TCM gebruikt de therapeut acupunctuur traditioneel om Hitte te kalmeren, Qi te reguleren en de huidfunctie te ondersteunen. Bij Damp-Hitte kiest hij andere punten dan bij Yin-tekort of Milt-Qi-zwakte. Deze begrippen horen bij het TCM-denkkader en zijn geen één-op-één westerse diagnoses. De therapeut prikt niet in actieve, geïrriteerde of beschadigde huid rond de mond. Hij werkt hygiënisch en meestal op afstand. Bij kinderen gebruikt hij een mildere aanpak. Ouders of verzorgers moeten altijd toestemming geven.
Veelgebruikte punten zijn Hegu LI4 (合谷) voor gezicht, mondgebied en algemene regulatie. Quchi LI11 (曲池) past bij Hitte en huidreacties. Chize LU5 (尺泽) past bij Long-Hitte. Lieque LU7 (列缺) ondersteunt Long en buitenlaag. Zusanli ST36 (足三里) ondersteunt Qi, Maag en Milt. Neiting ST44 (内庭) past bij Maag-Hitte. Yinlingquan SP9 (阴陵泉) richt zich op Damp. Sanyinjiao SP6 (三阴交) ondersteunt Milt, Yin en Bloed. Taichong LR3 (太冲) past bij Lever-Qi en stress. Xuehai SP10 (血海) ondersteunt Bloedregulatie.
“Bij periorale dermatitis kijkt TCM niet alleen naar de huid rond de mond, maar ook naar Hitte, Damp, Qi en innerlijke balans.”
Chinese kruidenformules tegen periorale dermatitis
Chinese kruidenformules vragen altijd om patroonherkenning. De therapeut kiest dus niet alleen op basis van roodheid of bultjes. Hij kijkt naar branderigheid, jeuk, schilfering, puistjes, tongbeslag, dorst, ontlasting, menstruatie, stress, medicatie en huidproducten. Bij kinderen gebruikt een deskundige mildere doseringen. Ouders of verzorgers moeten toestemming geven. Kruiden vervangen nooit medische controle bij infectietekenen, oogklachten, zwangerschap of sterk verstoorde huid.
Pi Pa Qing Fei Yin (Pí Pá Qīng Fèi Yǐn) (枇杷清肺饮)
Pi Pa Qing Fei Yin bevat traditioneel onder andere Pi Pa Ye, Sang Bai Pi, Huang Lian, Huang Bai, Ren Shen en Gan Cao. De therapeut overweegt deze formule bij Long-Hitte en huiduitslag in het gezicht. Daarbij kunnen roodheid, papels, branderigheid, vettigheid of acne-achtige bultjes passen.
Binnen TCM helpt deze formule om Long-Hitte te kalmeren. Daarnaast ondersteunt zij de huid en het gezichtgebied. Toch past zij niet bij elk huidbeeld. Bij koude, diarree of duidelijke zwakte kan de formule te verkoelend zijn. Huang Lian en Huang Bai werken krachtig. Gan Cao vraagt voorzichtigheid bij hoge bloeddruk, plastabletten, lage kaliumwaarden en hartmedicatie. Daarom hoort professionele begeleiding altijd voorop te staan.
Qing Wei San (Qīng Wèi Sǎn) (清胃散)
Qing Wei San bevat traditioneel Huang Lian, Sheng Di Huang, Mu Dan Pi, Dang Gui en Sheng Ma. De therapeut overweegt deze formule bij Maag-Hitte. Daarbij kunnen roodheid rond de mond, branderigheid, dorst, slechte adem, tandvleesgevoeligheid of geel tongbeslag passen.
Binnen TCM klaart deze formule Maag-Hitte. Daarnaast ondersteunt zij het koelen van Bloed en het harmoniseren van de mondregio. Toch past zij minder goed bij koude, losse ontlasting of lage energie. Huang Lian werkt sterk verkoelend. Dang Gui kan relevant zijn bij bloedverdunners. Daarom vraagt deze formule om persoonlijke beoordeling.
Long Dan Xie Gan Tang (Lóng Dǎn Xiè Gān Tāng) (龙胆泻肝汤)
Long Dan Xie Gan Tang bevat onder andere Long Dan Cao, Huang Qin, Zhi Zi, Chai Hu, Sheng Di Huang, Che Qian Zi, Ze Xie en Gan Cao. De therapeut overweegt deze formule bij Lever-Galblaas-Hitte of Damp-Hitte. Daarbij kunnen stress, prikkelbaarheid, roodheid, branderigheid, vettige huid of geel beslag passen.
Binnen TCM helpt deze formule om Hitte te kalmeren en Damp te reguleren. Toch werkt zij vrij krachtig. Daarom past zij minder goed bij vermoeidheid, koude of gevoelige darmen. Gan Cao kan interacteren met bloeddrukmedicatie, plastabletten en sommige hartmedicatie. Bij zwangerschap, leverziekte of meerdere medicijnen is extra overleg nodig.
Shen Ling Bai Zhu San (Shēn Líng Bái Zhú Sǎn) (参苓白术散)
Shen Ling Bai Zhu San bevat onder andere Dang Shen of Ren Shen, Bai Zhu, Fu Ling, Shan Yao, Lian Zi, Yi Yi Ren, Bai Bian Dou, Sha Ren, Jie Geng en Gan Cao. De therapeut overweegt deze formule bij Milt-Qi-deficiëntie met Damp. Daarbij kunnen vermoeidheid, losse ontlasting, opgeblazen gevoel, zwaar gevoel en terugkerende huidonrust passen.
Binnen TCM ondersteunt deze formule de Milt. Daarnaast helpt zij Damp op milde wijze transformeren. Daarom past zij eerder bij een zwak en terugkerend patroon dan bij felle acute Hitte. Gan Cao vraagt voorzichtigheid bij bloeddrukproblemen, plastabletten en hartmedicatie. Ook bij diabetes, zwangerschap of immuunmedicatie blijft overleg belangrijk.
De rol van TuiNa-massage bij periorale dermatitis
TuiNa is een traditionele Chinese massagetechniek. De therapeut gebruikt kneden, drukken, wrijven, rollen en zachte mobilisatie. TuiNa vervangt nooit medische controle bij periorale dermatitis. Dit geldt vooral bij oogklachten, pus, korsten, pijn, snelle uitbreiding of klachten bij jonge kinderen. Het National Cancer Institute omschrijft Tui Na als Chinese massage met onder andere kneden, drukken, rollen, schudden en strekken.
Binnen TCM staan vooral Long, Maag, Milt, Lever, Qi en Bloed centraal. De Long ondersteunt volgens TCM de huid en buitenlaag. De Maagmeridiaan loopt rond de mond en door het gezicht. De Milt helpt Damp te reguleren. Daarnaast speelt de Lever mee bij stress en stijgende Hitte. Daarom kijkt de therapeut niet alleen naar de huid rond de mond. Hij kijkt ook naar nek, schouders, ademhaling, spijsvertering en slaap.
De therapeut masseert niet op actieve uitslag rond de mond. Ook gebruikt hij geen olie of crème op geïrriteerde plekken. In plaats daarvan werkt hij op veilige afstand. Denk aan zachte nek- en schoudermassage, ontspanning van kaakspanning en milde acupressuur op armen en benen. Bij kinderen werkt hij korter, zachter en alleen met toestemming van ouders. Bij een kapotte huid of vermoeden van infectie verwijst hij eerst naar huisarts of dermatoloog.
Relevante acupressuurpunten zijn Hegu LI4 (合谷) voor gezicht en mondgebied. Quchi LI11 (曲池) past bij Hitte en huid. Chize LU5 (尺泽) past bij Long-Hitte. Lieque LU7 (列缺) ondersteunt Long en buitenlaag. Zusanli ST36 (足三里) ondersteunt Qi en Milt. Neiting ST44 (内庭) past bij Maag-Hitte. Yinlingquan SP9 (阴陵泉) richt zich op Damp. Sanyinjiao SP6 (三阴交) ondersteunt Milt, Yin en Bloed. Taichong LR3 (太冲) past bij Lever-Qi. Xuehai SP10 (血海) ondersteunt Bloedregulatie.
Voedingsadviezen bij periorale dermatitis: een TCM-perspectief
Voeding kan periorale dermatitis niet simpel oplossen. Toch kan voeding invloed hebben op huidreactiviteit, spijsvertering, Hittegevoel, Damp en algemene belastbaarheid. Vanuit westers perspectief kijkt men vaak naar huidbarrière, irritatie, allergie, rosacea-achtige gevoeligheid, alcohol, pittige voeding en persoonlijke triggers. Vanuit TCM kijkt de therapeut daarnaast naar Long-Hitte, Maag-Hitte, Damp-Hitte, Lever-Qi en Milt-Qi.
Bij roodheid, branderigheid en Hitte adviseert de therapeut vaak milde, niet-pittige voeding. Denk aan rijstsoep, havermout, courgette, komkommer, spinazie, peer, tofu en lichte groentesoep. Bij Damp en vettig beslag kiest hij vaker warme, eenvoudige maaltijden. Denk aan rijst, gierst, wortel, pompoen, paksoi, paddenstoelen en kleine porties peulvruchten. Bij Milt-Qi-zwakte passen meestal warme en goed verteerbare maaltijden beter dan rauwe salades. De therapeut kijkt altijd naar persoonlijke reactie.
Aan de andere kant vragen irriterende producten om terughoudendheid. Denk aan alcohol, veel koffie, sterk pittige kruiden, gefrituurd eten, veel suiker en zware zuivel. Binnen TCM kunnen deze producten Hitte of Damp-Hitte versterken. Ook leefstijl telt mee. Gebruik milde, parfumvrije huidzorg. Houd de routine eenvoudig. Vermijd zelfexperimenten met corticosteroïden in het gezicht. Slaap regelmatig en neem rust bij stress. Zoek medische hulp bij oogklachten, pus, korsten, pijn, snelle uitbreiding of klachten bij jonge kinderen.
Acupunctuur & Gezondheidscentrum Chen in Rotterdam
Bij Acupunctuur & Gezondheidscentrum Chen in Rotterdam begeleiden wij mensen met periorale dermatitis aanvullend en zorgvuldig. Eerst vragen wij naar huidbeeld, duur, jeuk, branderigheid, huidproducten, medicatie, corticosteroïden en dermatologische beoordeling. Daarna bekijken wij vanuit TCM het patroon van Long-Hitte, Maag-Hitte, Damp-Hitte, Bloed-Hitte, Yin-tekort en Milt-Qi. Wij gebruiken tongdiagnose en polsdiagnose om het beeld verder te verfijnen. Vervolgens bespreken wij acupunctuur, kruidenadvies, TuiNa, voeding en leefstijl. Wij behandelen nooit direct op geïrriteerde of kapotte huid rond de mond. Wij letten extra op kinderen, zwangerschap, oogklachten, infectietekenen en medicatiegebruik. Bij alarmsignalen verwijzen wij direct naar huisarts of dermatoloog. Onze aanpak kan ondersteuning bieden, maar vervangt nooit noodzakelijke medische zorg. TCM-termen vervangen geen medische diagnose.
Literatuurlijst
- American Academy of Dermatology Association. (z.d.). Red rash around your mouth could be perioral dermatitis. American Academy of Dermatology Association. Geraadpleegd op 18 augustus 2026. Link: https://www.aad.org/public/diseases/a-z/perioral-dermatitis
- DermNet. (2023). Periorificial dermatitis. DermNet. Geraadpleegd op 18 augustus 2026. Link: https://dermnetnz.org/topics/periorificial-dermatitis
- MedlinePlus. (2025). Perioral dermatitis. MedlinePlus Medical Encyclopedia. Geraadpleegd op 18 augustus 2026. Link: https://medlineplus.gov/ency/article/001455.htm
- Merck Manual Consumer Version. (2025). Perioral dermatitis. Merck Manual. Geraadpleegd op 18 augustus 2026. Link: https://www.merckmanuals.com/home/skin-disorders/acne-and-related-disorders/perioral-dermatitis
- National Cancer Institute. (z.d.). Tui na. In NCI Dictionary of Cancer Terms. Geraadpleegd op 18 augustus 2026. Link: https://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-terms/def/tui-na
- National Center for Complementary and Integrative Health. (z.d.). Acupuncture: Effectiveness and safety. National Institutes of Health. Geraadpleegd op 18 augustus 2026. Link: https://www.nccih.nih.gov/health/acupuncture-effectiveness-and-safety
- Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie. (2026). Dermatitis perioralis. NVDV. Geraadpleegd op 18 augustus 2026. Link: https://www.nvdv.nl/huidaandoening/dermatitis-perioralis/
- Scheid, V., Bensky, D., Ellis, A., & Barolet, R. (2009). Chinese herbal medicine: Formulas & strategies (2e ed.). Eastland Press. Geraadpleegd op 18 augustus 2026. Link: https://www.eastlandpress.com/products/chinese-herbal-medicine-formulas-strategies-portable-2nd-edition
- Thuisarts.nl. (2026). Ik heb ontsteking van de huid rond mijn mond. Thuisarts.nl. Geraadpleegd op 18 augustus 2026. Link: https://www.thuisarts.nl/ontsteking-van-huid-rond-mond/ik-heb-ontsteking-van-huid-rond-mijn-mond
- Tolaymat, L., Syed, H. A., & Hall, M. R. (2025). Perioral dermatitis. In StatPearls. StatPearls Publishing. Geraadpleegd op 18 augustus 2026. Link: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK525968/.