Evenwichtsstoornis

Prevalentie en impact

Een evenwichtsstoornis betekent dat iemand moeite heeft met balans, stabiliteit of ruimtelijke oriëntatie. De klacht kan voelen als draaien, zweven, lichtheid in het hoofd of onzeker lopen. Soms ontstaat ook misselijkheid, braken, oorsuizen, druk in het oor of wazig zien. Evenwicht vraagt samenwerking tussen binnenoor, ogen, spieren, gewrichten, zenuwen en hersenen. Daarom kunnen veel oorzaken meespelen. Denk aan BPPD, neuritis vestibularis, Ménière, vestibulaire migraine, lage bloeddruk, medicatie, hoofdletsel, diabetes, angst, hartproblemen of neurologische aandoeningen.

De impact kan groot zijn. Mensen voelen zich soms onzeker bij lopen, fietsen, autorijden of traplopen. Daardoor vermijden zij drukke winkels, schermwerk, sport of sociale afspraken. Bovendien kan valangst ontstaan. Dat geldt vooral bij ouderen of mensen met eerdere valincidenten. Ook kan langdurige duizeligheid stress, vermoeidheid en somberheid versterken. Veel mensen raken alert op elke beweging van hoofd of lichaam. Daarom vraagt een evenwichtsstoornis om een brede beoordeling.

Westerse geneeskunde: klinische benadering

De huisarts, KNO-arts, neuroloog, audioloog of fysiotherapeut onderzoekt eerst het type duizeligheid. Hij vraagt naar draaiduizeligheid, licht gevoel, vallen, misselijkheid, gehoorverlies, oorsuizen, hoofdpijn, medicatie, hartklachten en eerdere infecties. Daarnaast kijkt hij naar bloeddruk, oogbewegingen, evenwicht, gehoor en neurologische signalen. Soms volgt aanvullend onderzoek. Denk aan gehoortest, vestibulaire testen, bloedonderzoek, ECG, MRI of verwijzing naar een specialist.

De behandeling hangt af van de oorzaak. Bij Ménière, migraine, medicatiebijwerkingen of bloeddrukproblemen kiest de arts een andere aanpak. Daarnaast blijft veiligheid belangrijk. Zoek direct medische hulp bij plots dubbelzien, moeilijk praten, slikproblemen, krachtsverlies, gevoelsverlies, ernstige hoofdpijn, nekpijn, flauwvallen, nieuwe gehooruitval of duizeligheid na een harde val.

TCM-visie: Wind, Slijm-Damp en innerlijke balans

Binnen TCM kijkt de therapeut naar Hoofd, Lever, Milt, Nier, Hart, Qi, Bloed, Yin, Yang en Jing. De Lever reguleert volgens TCM de vrije stroom van Qi. Wanneer spanning stijgt, kan Yang of Wind naar boven bewegen. De Milt helpt voeding om te zetten in Qi en Bloed. Wanneer deze omzetting minder soepel verloopt, kan Damp of Slijm ontstaan. De Nier bewaart volgens TCM de diepere basisenergie. Daarom kijkt de therapeut bij duizeligheid ook naar leeftijd, herstelvermogen, slaap en ruggevoel.

Bij een evenwichtsstoornis ziet TCM vaak patronen zoals Lever-Yang-stijging, interne Wind, Slijm-Damp, Milt-Qi-deficiëntie, Nier-Jing-tekort, Yin-tekort of Bloed-tekort. Deze begrippen horen bij het TCM-denkkader en zijn geen één-op-één westerse diagnoses.

Daarom behandelt TCM een evenwichtsstoornis niet als één vast beeld. De therapeut vraagt naar draairichting, misselijkheid, gehoor, tinnitus, hoofdpijn, zicht, stress, slaap, menstruatie, spijsvertering en medicatie. Daarnaast bekijkt hij tong en pols. Een dikke, vettige tonglaag kan binnen TCM passen bij Slijm-Damp. Een rode tong met weinig beslag past vaker bij Yin-tekort. Deze begrippen horen bij het TCM-denkkader en zijn geen één-op-één westerse diagnoses. Toch blijft medische diagnostiek belangrijk bij plotselinge of ernstige klachten.

De kracht van acupunctuur bij evenwichtsstoornis

Een evenwichtsstoornis kan veel onzekerheid geven. Mensen vertrouwen hun lichaam soms minder. Bovendien kan elke beweging spanning oproepen. Daarom zoeken sommige mensen aanvullende ondersteuning naast huisarts, KNO-arts of fysiotherapeut. Acupunctuur kan binnen TCM een aanvullende rol spelen. Toch vervangt acupunctuur nooit medische beoordeling bij alarmsignalen.

Binnen TCM gebruikt de therapeut acupunctuur traditioneel om Wind te reguleren, Slijm-Damp te transformeren en Qi en Bloed te ondersteunen. Bij Lever-Yang kiest hij andere punten dan bij Milt-Qi-zwakte of Nier-Yin-tekort. Deze begrippen horen bij het TCM-denkkader en zijn geen één-op-één westerse diagnoses. De therapeut stemt de behandeling daarom af op het totale patroon. Daarnaast houdt hij rekening met valrisico, misselijkheid, angst en belastbaarheid. Bij kinderen gebruikt hij een mildere aanpak. Ouders of verzorgers moeten altijd toestemming geven.

Veelgebruikte punten zijn Baihui DU20 (百会) voor hoofd, helderheid en stijgende Qi. Fengchi GB20 (风池) past bij hoofd, nek en Wind. Yintang EX-HN3 (印堂) past bij rust en spanning. Neiguan PC6 (内关) past bij misselijkheid en innerlijke onrust. Hegu LI4 (合谷) ondersteunt algemene regulatie. Taichong LR3 (太冲) past bij Lever-Qi en spanning. Fenglong ST40 (丰隆) richt zich op Slijm. Zusanli ST36 (足三里) ondersteunt Qi, Maag en Milt. Sanyinjiao SP6 (三阴交) ondersteunt Milt, Yin en Bloed. Taixi KI3 (太溪) past bij Nier-Yin en basisenergie.

“Bij een evenwichtsstoornis kijkt TCM niet alleen naar duizeligheid, maar ook naar Wind, Slijm, Qi, Bloed en rust.”

Chinese kruidenformules bij evenwichtsstoornis

Chinese kruidenformules vragen altijd om patroonherkenning. De therapeut kiest dus niet alleen op basis van duizeligheid. Hij kijkt naar misselijkheid, hoofddruk, tinnitus, tongbeslag, dorst, slaap, stress, bloeddruk, medicatie en medische diagnose. Kruiden vervangen nooit medische controle bij plotselinge neurologische klachten, hartklachten, gehooruitval, vallen of ernstige hoofdpijn. Bij zwangerschap, bloedverdunners, bloeddrukmedicatie, hartmedicatie of leverproblemen hoort extra voorzichtigheid.

Ban Xia Bai Zhu Tian Ma Tang (Bàn Xià Bái Zhú Tiān Má Tāng) (半夏白术天麻汤)

Ban Xia Bai Zhu Tian Ma Tang bevat traditioneel onder andere Ban Xia, Bai Zhu, Tian Ma, Chen Pi, Fu Ling, Gan Cao, Sheng Jiang en Da Zao. De therapeut overweegt deze formule bij Slijm-Damp met duizeligheid. Daarbij kunnen zwaar hoofd, misselijkheid, vol gevoel, dik tongbeslag en vermoeidheid passen.

Binnen TCM helpt deze formule Slijm te transformeren en de Milt te ondersteunen. Daarnaast richt Tian Ma zich traditioneel op Wind en duizeligheid. Toch past de formule niet bij elk patroon. Bij droge mond, weinig tongbeslag of duidelijke Yin-tekortklachten kan zij minder passend zijn. Ban Xia vraagt correcte verwerking. Gan Cao vraagt voorzichtigheid bij hoge bloeddruk, plastabletten, lage kaliumwaarden en hartmedicatie.

Tian Ma Gou Teng Yin (Tiān Má Gōu Téng Yǐn) (天麻钩藤饮)

Tian Ma Gou Teng Yin bevat traditioneel Tian Ma, Gou Teng, Shi Jue Ming, Du Zhong, Sang Ji Sheng, Huang Qin, Zhi Zi, Yi Mu Cao, Niu Xi, Fu Shen en Ye Jiao Teng. De therapeut overweegt deze formule bij Lever-Yang-stijging en interne Wind. Daarbij kunnen hoofddruk, prikkelbaarheid, tinnitus, gespannen nek, slecht slapen en duizeligheid passen.

Binnen TCM helpt deze formule stijgend Yang te kalmeren en Wind te reguleren. Daarnaast ondersteunt zij Yin en rust. Toch vraagt zij voorzichtigheid bij bloeddrukmedicatie, bloedverdunners, zwangerschap en leverproblemen. Niu Xi beweegt Bloed en past niet zomaar bij zwangerschap of bloedingsneiging. Daarom hoort professionele begeleiding altijd voorop te staan.

Qi Ju Di Huang Wan (Qǐ Jú Dì Huáng Wán) (杞菊地黄丸)

Qi Ju Di Huang Wan bevat Liu Wei Di Huang Wan met Gou Qi Zi en Ju Hua. De therapeut overweegt deze formule bij Lever- en Nier-Yin-tekort. Daarbij kunnen wazig zien, droge ogen, lichte duizeligheid, oorsuizen, nachtelijke warmte en weinig tongbeslag passen.

Binnen TCM voedt deze formule Yin en ondersteunt zij ogen, Lever en Nier. Daarom past zij vooral bij een droger en langduriger patroon. Bij veel Slijm-Damp, misselijkheid, dik beslag of koude spijsvertering past zij minder goed. Ook bij nierziekte, complexe medicatie of zwangerschap blijft overleg belangrijk. De therapeut controleert daarom altijd het totale beeld.

Bu Zhong Yi Qi Tang (Bǔ Zhōng Yì Qì Tāng) (补中益气汤)

Bu Zhong Yi Qi Tang bevat traditioneel Huang Qi, Ren Shen of Dang Shen, Bai Zhu, Gan Cao, Dang Gui, Chen Pi, Sheng Ma en Chai Hu. De therapeut overweegt deze formule bij Milt-Qi-deficiëntie en zakkende Qi. Daarbij kunnen vermoeidheid, licht gevoel in het hoofd, weinig eetlust, losse ontlasting en zwakte passen.

Binnen TCM ondersteunt deze formule Qi en het midden. Daarnaast helpt zij bij een patroon waarbij energie onvoldoende stijgt. Toch past zij minder goed bij felle Hitte, hoge koorts, Damp-Hitte of sterke spanning. Huang Qi en Ren Shen kunnen invloed hebben bij sommige medicatie en aandoeningen. Gan Cao vraagt extra voorzichtigheid bij bloeddrukmedicatie, plastabletten en hartmedicatie.

De rol van TuiNa-massage bij evenwichtsstoornis

TuiNa is een traditionele Chinese massagetechniek. De therapeut gebruikt kneden, drukken, wrijven, rollen en zachte mobilisatie. TuiNa vervangt nooit medische controle bij een evenwichtsstoornis. Dit geldt vooral bij plotselinge duizeligheid, vallen, neurologische signalen, nieuwe gehooruitval of hevige hoofdpijn. Het National Cancer Institute omschrijft Tui Na als Chinese massage met onder andere kneden, drukken, rollen, schudden en strekken.

Binnen TCM staan vooral Lever, Milt, Nier, Hart, Qi en Bloed centraal. De Lever speelt mee bij spanning en stijgende Wind. De Milt ondersteunt Qi en helpt Damp te reguleren. De Nier ondersteunt de diepere basis. Het Hart speelt mee bij onrust, angst en slaap. Daarom kijkt de therapeut niet alleen naar het oor. Hij kijkt ook naar nek, schouders, ademhaling, buik, slaap en stress.

De therapeut gebruikt meestal een zachte aanpak. Bij draaiduizeligheid werkt hij rustig en langzaam. Hij vermijdt snelle nekmanipulaties en plots draaien van het hoofd. In plaats daarvan gebruikt hij milde nek- en schoudertechnieken, rustige drukpunten en ontspannende ademhaling.

Relevante acupressuurpunten zijn Baihui DU20 (百会) voor hoofd en helderheid. Fengchi GB20 (风池) past bij nek, hoofd en Wind. Yintang EX-HN3 (印堂) ondersteunt rust. Neiguan PC6 (内关) past bij misselijkheid en spanning. Hegu LI4 (合谷) ondersteunt algemene regulatie. Taichong LR3 (太冲) past bij Lever-Qi. Fenglong ST40 (丰隆) richt zich op Slijm. Zusanli ST36 (足三里) ondersteunt Qi en Milt. Sanyinjiao SP6 (三阴交) ondersteunt Yin en Bloed. Taixi KI3 (太溪) past bij Nier-Yin.

LED-lichttherapie bij evenwichtsstoornis

Naast TuiNa kan bij evenwichtsstoornis ook LED-lichttherapie worden besproken. Onderzoek naar fotobiomodulatie bij vestibulaire klachten is nog beperkt. Een kleine triple-blind gerandomiseerde studie onderzocht fotobiomodulatie samen met vestibulaire revalidatie bij volwassenen met vestibulaire symptomen en tinnitus. De onderzoekers keken naar tinnituslast, vestibulaire functie, posturale balans en dynamische gezichtsscherpte. Dit maakt de toepassing interessant, maar nog niet standaard.

Daarom past LED-lichttherapie alleen als aanvullende optie bij geselecteerde cliënten. Het vormt geen hoofdbehandeling. Het vervangt ook geen vestibulaire revalidatie, KNO-onderzoek, neurologische beoordeling of valpreventie. Bovendien vraagt toepassing rond oor en hoofd om deskundigheid. Bij acute duizeligheid, gehooruitval, neurologische signalen of onverklaarde klachten hoort medische beoordeling voorop te staan.

Voedingsadviezen bij evenwichtsstoornis: een TCM-perspectief

Voeding kan een evenwichtsstoornis niet simpel oplossen. Toch kan voeding invloed hebben op energie, vochtbalans, bloedsuiker, spijsvertering, Slijm-Damp en algemene belastbaarheid. Vanuit westers perspectief kijkt men vaak naar hydratatie, regelmaat, alcohol, cafeïne, medicatie, migraine-triggers en bloeddruk. Vanuit TCM kijkt de therapeut daarnaast naar Milt-Qi, Slijm-Damp, Lever-Yang, Yin-tekort, Bloed-tekort en Nier-Jing.

Bij Slijm-Damp adviseert de therapeut vaak warme, lichte en goed verteerbare maaltijden. Denk aan rijst, haver, gierst, wortel, pompoen, courgette, paksoi, paddenstoelen en lichte soepen. Bij misselijkheid past vaak eenvoud. Denk aan congee, bouillon, gestoomde groenten en kleine porties. Bij Qi- of Bloed-tekort kiest de therapeut vaker voedzame maaltijden met rijst, haver, ei, vis, kip, tofu, linzen en groene groenten. Bij Yin-tekort kijkt hij soms naar peer, sesamzaad, tofu, ei, lotuszaad en voldoende vocht.

Aan de andere kant vragen irriterende producten om terughoudendheid. Denk aan alcohol, veel koffie, energiedrank, gefrituurd eten, veel suiker, zware zuivel en zeer pittige voeding. Binnen TCM kunnen deze producten Slijm-Damp, Hitte of stijgend Yang versterken. Ook leefstijl telt mee. Sta rustig op. Drink voldoende. Slaap regelmatig. Vermijd plotselinge hoofdbewegingen tijdens klachten. Gebruik goede verlichting in huis. Train balans alleen veilig en onder begeleiding wanneer dat nodig is. Zoek medische hulp bij plotselinge ernstige duizeligheid, vallen, nieuwe gehooruitval of neurologische signalen.

Acupunctuur & Gezondheidscentrum Chen in Rotterdam

Bij Acupunctuur & Gezondheidscentrum Chen in Rotterdam begeleiden wij mensen met evenwichtsstoornissen aanvullend en zorgvuldig. Eerst vragen wij naar het type duizeligheid, duur, triggers, gehoor, tinnitus, misselijkheid, vallen, medicatie en medische beoordeling. Daarna bekijken wij vanuit TCM het patroon van Lever-Yang, Wind, Slijm-Damp, Milt-Qi, Yin, Bloed en Nier-Jing. Wij gebruiken tongdiagnose en polsdiagnose om het beeld verder te verfijnen. Vervolgens bespreken wij acupunctuur, kruidenadvies, TuiNa, voeding en leefstijl. Wij werken rustig en houden rekening met valrisico. Wij letten extra op ouderen, kinderen, zwangerschap, bloeddrukproblemen, neurologische signalen en medicatiegebruik. Bij alarmsignalen verwijzen wij direct naar huisarts, KNO-arts of spoedzorg. Onze aanpak kan ondersteuning bieden, maar vervangt nooit noodzakelijke medische zorg. TCM-termen vervangen geen medische diagnose.

Literatuurlijst

• Góes, T. R. V. de, Rosa, M. R. D. da, Alves, G. A. dos S., Bandeira, R. N., & Bastos, S. (2026). Effects of photobiomodulation associated with vestibular rehabilitation in the treatment of patients with vestibular symptoms and tinnitus: A triple-blind randomized clinical trial. CoDAS, 38(1), e20230305. Geraadpleegd op 23 augustus 2026. Link: https://doi.org/10.1590/2317-1782/e20230305en
• Hall, C. D., Herdman, S. J., Whitney, S. L., Anson, E. R., Carender, W. J., Hoppes, C. W., Cass, S. P., Christy, J. B., Cohen, H. S., Fife, T. D., Furman, J. M., Shepard, N. T., Clendaniel, R. A., Dishman, J. D., Goebel, J. A., Meldrum, D., Ryan, C., Wallace, R. L., & Woodward, N. J. (2022). Vestibular rehabilitation for peripheral vestibular hypofunction: An updated clinical practice guideline. Journal of Neurologic Physical Therapy, 46(2), 118–177. Geraadpleegd op 23 augustus 2026. Link: https://doi.org/10.1097/NPT.0000000000000382
• MedlinePlus. (2025). Balance tests. MedlinePlus Medical Test. Geraadpleegd op 23 augustus 2026. Link: https://medlineplus.gov/lab-tests/balance-tests/
• MSD Manual Consumer Version. (2026). Dizziness and vertigo. MSD Manual. Geraadpleegd op 23 augustus 2026. Link: https://www.msdmanuals.com/home/ear-nose-and-throat-disorders/symptoms-of-ear-disorders/dizziness-and-vertigo
• National Cancer Institute. (z.d.). Tui na. In NCI Dictionary of Cancer Terms. Geraadpleegd op 23 augustus 2026. Link: https://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-terms/def/tui-na
• National Center for Complementary and Integrative Health. (z.d.). Acupuncture: Effectiveness and safety. National Institutes of Health. Geraadpleegd op 23 augustus 2026. Link: https://www.nccih.nih.gov/health/acupuncture-effectiveness-and-safety
• National Institute on Deafness and Other Communication Disorders. (2018). Balance disorders. National Institutes of Health. Geraadpleegd op 23 augustus 2026. Link: https://www.nidcd.nih.gov/health/balance-disorders
• Scheid, V., Bensky, D., Ellis, A., & Barolet, R. (2009). Chinese herbal medicine: Formulas & strategies (2e ed.). Eastland Press. Geraadpleegd op 23 augustus 2026. Link: https://www.eastlandpress.com/products/chinese-herbal-medicine-formulas-strategies-portable-2nd-edition
• Thuisarts.nl. (2024). Ik ben duizelig. Thuisarts.nl. Geraadpleegd op 23 augustus 2026. Link: https://www.thuisarts.nl/duizelig/ik-ben-duizelig
• World Health Organization Regional Office for the Western Pacific. (2008). WHO standard acupuncture point locations in the Western Pacific Region. World Health Organization. Geraadpleegd op 23 augustus 2026. Link: https://iris.who.int/items/f188654a-d8a7-4519-9979-8e2de713c060