Relatie tussen nieren en hart

Volgens de vijf-elemententheorie behoort het hart tot het vuur en de nieren tot het water. Ze zijn gecategoriseerd als yang- en yin-eigenschappen. Het hart en de nieren zijn nauw verwant, met een wederzijds afhankelijke en beperkende correlatie binnen elkaar. Bij verstoring van het dynamisch evenwicht tussen de yin en yang of water- en vuureigenschappen van het lichaam, is er sprake van de ziekelijke toestand aangeduid als “niet-coördinatie tussen het hart en de nier”. De volgende punten beschrijven de relatie tussen nieren en hart.

1. Water en vuur stemmen op elkaar af

Vanuit een TCM-oogpunt bevindt het hart zich in het bovenste deel van het lichaam. Het is gecategoriseerd als yang en heerst over water, dat een rustige eigenschap heeft. Terwijl de nieren zich in het onderste deel van het lichaam bevinden, vallen ze onder yin en heersen over vuur, dat een dynamische eigenschap heeft. Onder normale fysiologische omstandigheden daalt het hartvuur af naar de nier en verbindt het zich met de nier-yang om de nier-yin te verwarmen en voort te stuwen.

Aan de andere kant stijgt nierwater samen met hart-yin om hart-yang te voeden en te voorkomen dat het hyperactief wordt. Er zijn Chinese geneeswijzen zoals “wanneer de nieren geen hartvuur hebben, dan is het water koud. Wanneer het hart geen nierwater heeft, wordt het vuur hyperactief.” Wanneer water en vuur in harmonie zijn, wordt een relatief evenwicht tussen de yang boven en de yin beneden gehandhaafd, waardoor een gezonde toestand wordt gegarandeerd.

Zodra er verstoring is tussen hartvuur en nierwater met yin oplopend en yang aflopend, zullen pathologische omstandigheden optreden. Wanneer nier-yin bijvoorbeeld is uitgeput, kan het nierwater het hartvuur niet beperken en leidt het tot een hyperactief hartvuur. Ondertussen kan het hyperactieve hartvuur niet naar beneden worden gericht om het nierwater te verwarmen. Daarom lijdt het bovenste deel van het lichaam aan hyperactief hartvuur, terwijl het onderste deel van het lichaam lijdt aan kou en coagulatie van nierwater, wat leidt tot problemen zoals slapeloosheid, onvrijwillige sperma-emissies ’s nachts en in ernstige gevallen, mentale verwarring zoals delirium.

2. Essentie en bloed transformeren elkaar wederzijds

De fysiologische functie van het hart is om het bloed te besturen en de fysiologische functie van de nier is om essentie op te slaan. Bloed en essentie zijn belangrijke elementen in het lichaam; ze vormen de essentiële stoffen bij het in stand houden van levensactiviteiten. De nieressentie kan in bloed veranderen, en het bloed kan in essentie veranderen. De wederzijds transformerende en kwekende acties vormen de materiële basis voor de functionele correlaties van hart en nier.

3. Essentie (jing) en geest (shen) gebruiken elkaar wederzijds

Volgens TCM herbergt het hart de geest (shen). Het domineert alle levensactiviteiten en vult de essentie aan. De nieren slaan de essentie (jing) op, die verandert in beenmerg en de zee van merg. Het merg verzamelt zich en vult de hersenen. Daarom gelooft TCM dat essence ook emoties of sentimenten herbergt. Het accumuleren van essentie kan de geest vol en compleet maken, zodat hij innerlijk op zijn hoede kan zijn. Onze geest, die onze individualiteit definieert, is de manifestatie van essentie. Dat wil zeggen dat onze mentale activiteiten niet alleen worden aangestuurd door het hart, maar ook intensief worden beïnvloed door de nieren. Een gevestigde nauwe relatie tussen de nieren en het hart zorgt ervoor dat de nieressentie (gecategoriseerd als yin) opstijgt en de geest van het hart troost. Het zorgt er daarentegen ook voor dat het hart Qi (gecategoriseerd als yang) afdaalt en de emoties van de nieren troost.

Er zijn Chinese gezegden zoals: “essentie is de materiële basis van de geest. Geest is de uiterlijke manifestatie van essentie.” Geest komt voort uit essentie en wilskracht komt voort uit het hart. Deze activiteiten worden ook beïnvloed door interacties tussen het hart en de nier. Wanneer er een yin-tekort is in het onderste deel van het lichaam en yang-hyperactiviteit in het bovenste deel van het lichaam, kan het hart de geest niet bevatten en kan de essentie onze emoties niet huisvesten. Onder deze omstandigheden kunnen ziekten zoals manie, depressie en dementie optreden.

Wilt u meer weten over de relatie tussen de nieren en het hart Uw Chinees Geneeskundige van Acupunctuur & Gezondheidscentrum Chen Rotterdam kan u namelijk gericht adviseren in uw situatie. Neem gerust contact met ons op.